Οι δύο όψεις των social media | Έλλη Πράντζου

 

Όσο τα social media γίνονται φωνή για πολλούς από εμάς τόσο θα γίνονται και στόχος λογοκρισίας από άλλους. Αυτό δεν αποτελεί, βέβαια, ένα φαινόμενο πρωτοφανές όμως τον τελευταίο καιρό το συναντάμε όλο και συχνότερα καθώς για διάφορους λόγους που βρίσκουν πάτημα στην πολιτική ειδικά της κοινότητας του facebook, αποκλείονται συνήθως άνθρωποι οι οποίοι τολμούν να θίξουν δημοσίως θέματα χρήζοντα ξεμπροστιάσματος. Κι ενώ κάποιοι άλλοι ανενόχλητα σκορπούν τη μισαλλοδοξία, την προπαγάνδα και τα ψέματα, όσοι τολμούν να σταθούν απέναντί τους τελικά δεν είναι λίγες οι φορές που μπλοκάρονται. Το ποιοι είναι οι μεν και ποιοι οι δε όπως και τους λόγους που επικρατεί αυτή η κατάσταση το αφήνω στην κρίση του/της αναγνώστη/ριας.

Βάσει αυτής της πραγματικότητας, ωστόσο, γεννιούνται κάποιοι προβληματισμοί. Κατ’ αρχάς νομίζω πως μπορούμε να συμφωνήσουμε στο ότι για όλα τα παραπάνω δε φταίει το μέσον αλλά οι άνθρωποι πίσω από αυτό όπως συνέβαινε και συμβαίνει πάντα με τα πάντα. Η χειρότερη πλευρά των social media είναι τα φακελώματα, τα μπαναρίσματα, ο εθισμός και το κομμάτι εκείνο της κοινωνίας που βρίσκει άπλετο χώρο να εξαπολύει κάθε τόσο τους οχετούς του προς πάσα κατεύθυνση.

Εδώ, όμως, έγκειται το παράδοξο του πράγματος. Το ίδιο το μέσον αποτελεί μια άμεση δυνατότητα καταπολέμησης κι όλων των μειονεκτημάτων του αφού με έναν σύγχρονο τρόπο μας δίνει το έδαφος να τα πολεμήσουμε ως ο αντίλογός τους. Χωρίς να σημαίνει, φυσικά, πως είναι ο μόνος τρόπος, σίγουρα είναι ένας αποτελεσματικά συμπληρωματικός. Ας μην ξεχνάμε ότι δυστυχώς χωρίς τα social media, όπως έχει αποδειχτεί, μαζί με τα ξερά μάλλον θα καίγονταν και τα χλωρά μιας και δε θα είχαμε ούτε τόσο άμεση ευκαιρία ευρείας αντίδρασης απέναντι σε πολλά κοινωνικοπολιτικά κακώς κείμενα, ούτε τόσο άμεση πρόσβαση σε ενημέρωση χωρίς προπαγάνδες, ούτε τόσο άμεσο βήμα μαζικής οργάνωσης ενάντια σε τακτικές καταπάτησης δικαιωμάτων, ούτε τόσο άμεση ευκαιρία ευρείας έκφρασης σε οποιονδήποτε τομέα.

Επιπλέον, ειδικά άνθρωποι της γενιάς μου οι οποίοι παλεύουν να διαδώσουν μέσα σε όλα και τη δουλειά τους χωρίς άλλου είδους πλάτες και δεκανίκια, θα παρέμεναν δίχως την παραμικρή διευκόλυνση και δίοδο στην απόλυτη αφάνεια που επιβάλλουν τις περισσότερες φορές οι κλίκες κάποιων λίγων εκλεκτών του εκάστοτε, καλλιτεχνικού κυρίως, χώρου. Προφανώς και σε αυτόν τον τομέα η ευκολία του μέσου γίνεται στα χέρια κάποιων διέξοδος υπερπροβολής κι αιτία υπερεκτίμησης όχι και τόσο ουσιαστικών προτύπων. Δεν είναι αποδεδειγμένη εξ ορισμού άλλωστε η αξία κανενός εκεί έξω και κάποια πράγματα επαφίενται στην κρίση του εκάστοτε δέκτη τους. Αυτό όμως δεν αναιρεί το γεγονός ότι για ακόμη μια φορά το ίδιο το μέσον αποδεικνύεται σωτήριο στα χέρια κάποιων και καταστροφικό στα χέρια κάποιων άλλων.

Πολλοί σκεφτόμαστε πως ήρθε η ώρα να πάψουμε να υπάρχουμε στον κόσμο των social media κάθε φορά που συμβαίνει κάτι αντίστοιχο με το μπλοκάρισμα στην -εκάστοτε- Έλενα Ακρίτα. Παρ’ όλα αυτά, για να είμαι ειλικρινής, με μια πιο ψύχραιμη μάτια θα έλεγα πως δεν ξέρω κατά πόσο θα καταφέρναμε να πολεμήσουμε αυτό που μας τρώει ή αν θα φιμωνόμασταν εν μέρει ακόμη πιο πολύ σε κάθε επίπεδο στην περίπτωση που όντως αποχωρούσαμε από τα social media. Οι αγώνες δίνονται στους δρόμους και με τρόπους πολύ πιο δυναμικούς, αυτό δεν είναι διαπραγματεύσιμο. Κι όμως, νομίζω πως θα ήμασταν "τυφλοί" αν παραβλέπαμε την άλλη μορφή των αγώνων που μπορεί κανείς να δώσει ακόμη και χρησιμοποιώντας τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, όσο γελοίο κι αν φαίνεται.

Οι φωνές μας δεν είναι αμελητέο όπλο. Και δε θα γίνονταν απόπειρα φίμωσης των φωνών μας από κάποιους αν δεν είχαν καταφέρει να τους ενοχλήσουν. Η εποχή, λοιπόν, μας δίνει κι άλλα βήματα έκφρασης. Αμφιλεγόμενα μεν αλλά στο χέρι μας είναι αν θα τα αξιοποιήσουμε, αν θα τα χρησιμοποιήσουμε ως εχθροί εκ των έσω, αν θα τα εκμεταλλευτούμε ή αν θα τα αφήσουμε να μας αλλοιώσουν.

Ίσως μεθαύριο αποκτήσω μια διαφορετική οπτική για το θέμα. Όμως όσα βιώνουμε νιώθω ότι τουλάχιστον προς το παρόν επιβεβαιώνουν ότι κάπως έτσι έχουν τα πράγματα. Μακάρι να βρεθεί ένας άλλος τόσο εύκολα προσβάσιμος αποτελεσματικός τρόπος έκφρασης κι αντίδρασης χωρίς τα παρατρεχάμενα σοβαρά μειονεκτήματα των social media. Αλλά δυστυχώς όσο υπάρχουμε οι άνθρωποι τόσο θα υπάρχουν δύο όψεις σε κάθε νόμισμα η μία εκ των οποίων δε θα είναι ποτέ καλή. Ίσως απλώς καλείσαι να διαλέξεις τη δική σου θέση σε όλο αυτό. Κι ίσως αυτό να είναι τελικά το πιο σημαντικό.

Έρωτας στα χρόνια του κορωνοϊού- όταν η απόσταση γίνεται συνθήκη | Μαρία Νάστου

Θυμάστε το βιβλίο Έρωτας στα χρόνια της Χολέρας; Έφτασε η στιγμή, να γίνουμε οι ίδιοι πρωταγωνιστές σε κάτι αντίστοιχο. 

Είναι όμως τόσο ιδεατός και τόσο ρομαντικός ένας έρωτας σε συνθήκες πανδημίας; 

Για όσους ήταν τυχεροί και η πανδημία τους χτύπησε την πόρτα όντας μαζί με τον σύντροφό τους ίσως το πρώτο lockdown να ήταν η ευκαιρία να έρθουν πιο κοντά και να περάσουν μαζί χρόνο κάτι που πριν λόγω αυξημένων υποχρεώσεων και ελάχιστου χρόνου δεν είχαν την ευκαιρία να το κάνουν. Όσα για τα επόμενα lockdown  που με την πάροδο του χρόνου η κατάσταση γίνεται όλο και πιο αφόρητη έχουν την τύχη να βρίσκονται με τον πιο αγαπημένο τους άνθρωπο και να αντλούν δύναμη ο ένας από τον άλλο, γιατί πιστέψτε με είναι πολύ σκληρό να ζεις μία τέτοια κατάσταση μόνος ή μόνη, αλλά ταυτόχρονα και τόσο γενναίο!

Από την άλλη πλευρά υπήρξαν και οι άτυχοι, οι οποίοι η πανδημία τους βρήκε σε απόσταση από τον/την σύντροφό τους και πέραν όσων ήδη οι σχέσεις τους ήταν εξ’ αποστάσεως, η απόσταση έγινε συνθήκη. 

Ευτυχώς στην εποχή μας η τεχνολογία κάνει θαύματα και μπορεί άμεσα και γρήγορα να μας φέρει κοντά το αγαπημένο μας πρόσωπο, είναι πολύ σπουδαίο με το πάτημα ενός απλού κουμπιού να μπορείς να δεις το πρόσωπο αυτού που αγαπάς και να ακούσεις την φωνή του που εκείνη τη στιγμή ηχεί στα αυτιά σου ως η πιο ωραία μελωδία. Μπορείς με μία βίντεο κλήση να οργανώσεις γεύμα με το σύντροφό σου να κάνετε παρέα ο ένας στον άλλο καθώς κάνετε διάφορες δουλειές, να ακούσετε μουσική, να  δείτε σειρές, ταινίες. 

Η σχέση σε απόσταση σε καιρό πανδημίας είναι ένας μαραθώνιος… Θα αντέξουν άραγε οι δρομείς; Εδώ πιστεύω πως ισχύει ότι όταν μία σχέση έχει γερά θεμέλια και ξέρεις πραγματικά και συνειδητοποιημένα τι ζητάς στην προσωπική σου ζωή τότε κανένας ιός και καμία απόσταση δεν μπορεί να σε απομακρύνει πραγματικά από το σύντροφό σου. Μην ξεχνάς ότι οι σχέσεις χτίζονται κάθε μέρα και θέλουν δουλειά και από τις δύο πλευρές. Μην αμελείς να δείξεις πόσο νοιάζεσαι και πόσο αγαπάς το σύντροφό σου κάθε μέρα, να του δείχνεις πόσο σου λείπει, με τον δικό σου τρόπο πάντα κι εκείνος την ίδια ανηφόρα ανεβαίνει και σε χρειάζεται όσο κι εσύ.

Κι αν έχεις κουραστεί μην τα παρατήσεις, έχετε φτάσει ως εδώ μαζί, ξεπεράσατε τόσες δυσκολίες, σίγουρα θα τα καταφέρετε και τώρα. Λίγο ακόμη έμεινε για να βρεθείτε και να αγκαλιαστείτε ξανά, λίγο μόνο... Μην πέσεις τώρα, σήκω! 

Να θυμάσαι πάντα πως μερικές αγκαλιές αξίζουν την αναμονή και με το παραπάνω! 

Γυναίκες, υπέροχα πλάσματα | Μανώλης Τελώνης

 "Γυναίκες, περίεργα πλάσματα" θα έλεγε κανείς τότε, αλλά και τώρα. Δυστυχώς.

Απο την αρχή των πάντων, η σωματική αδυναμία την έκανε το αδύναμο φύλο κατά τις απόψεις άρα και ταυτόχρονα κατώτερη. Συνεπώς, κρατήθηκε αιχμάλωτη στο σπίτι, στερήθηκε ζωή και βαφτίστηκε αμαρτωλή και βρώμικη. Πάντα οι μάγισσες καίγονταν, μάλλον μάγοι δεν υπήρχαν. Η ψήφος ήταν ουτοπία, όπως κάθε άλλο δικαίωμα.

Οι γενιές πέρασαν και η γυναίκα πάρα τις κακουχίες επιβίωσε. Και όχι μόνο. Κέρδισε δικαιώματα παλεύοντας για αυτά. Σε ψήφο, σε καριέρα, σε ανεξαρτησία και σε ζωή.

Όμως τίποτα δεν τελείωσε ακόμα.

Ακόμα και σήμερα, υπάρχουν αυτοί οι άνθρωποι που κάπως είχαν μάθει και κάπως είχαν βολευτεί. Και για κάποιον λόγο αγχώθηκαν και φοβούνται. Φοβούνται τη γυναίκα γιατί οι ανάγκες δεν είναι μόνο μπράτσα πλέον.

Δεν το χωράει το μυαλό τους.

Είχε γίνει συνήθεια και δεν μπορούμε να ξεμάθουμε. Πάμε λίγο μαζί.

Ή γυναίκα δεν είναι αντικείμενο. 

Δεν αγοράζεται και δεν πουλιέται.

Δεν είναι εκεί για να πληρεί την κάθε σου ανάγκη. Το σώμα της δεν είναι πλαστικό, της ανήκει, κάνει ο,τι θέλει με αυτό και δε σου πέφτει λόγος. Η γυναίκα είναι άνθρωπος. Σαν εμένα, σαν εμάς. 

Και έχει κουραστεί. Έχω κουραστεί εγω χωρίς να το έχω καν ζήσει. Αλλά το βλέπω. Και ο αγώνας είναι μεγάλος. Και η επανάσταση για την αυτονόητη ισότητα είναι σε εξέλιξη. Και αφού πέρασε όσα πέρασε και είναι ακόμα εδώ, ίσως και να μην είναι και τόσο αδύναμη τελικά. 

Ο επιλεκτικός ανθρωπισμός δεν είναι ανθρωπισμός | Κάλλια Βαβουλιώτη

Πολλές φορές νομίσαμε την ιδιαιτερότητα μας για κουσούρι. Αλήθεια σας το λέω. Μας έκαναν να νομίζουμε πως είμαστε σαχλές επειδή γράφουμε "ποιηματάκια". Μετά οι φίλοι μας, οι πολλοί καλοί, οι πάρα πολύ καλοί, εκείνοι που κρατάμε μέχρι τώρα και δεν μας έκριναν για ευαισθησίες και για ατοπήματα έτυχε να είναι γκέι. Άλλοι υποτιμητικά με μία απαξιωτική γκριμάτσα στο σχολείο -τους φωνάζαν αδερφές. Κάποιοι έσπευσαν να μας πουν, τι θα πει ο κόσμος που τον κάνεις παρέα τον Χάρη; Δεν πτοηθήκαμε. Έτσι του κεφαλιού μας πορευτήκαμε και εξακολουθούμε να το κάνουμε.

    Αλήθεια λένε ότι ρατσισμό και διάκριση δεν αναγνωρίζουν τα παιδιά, μα μονάχα οι μεγάλοι. Δεν ξεχωρίζουν Αλβανούς και μαύρους και ξένους και γκέι και άσχημους και χοντρούς μέχρι να ακούσουν αυτούς τους χαρακτηρισμούς από τους μεγάλους. Είτε είναι οι γονείς, οι θείοι, οι φίλοι της μαμάς και του μπαμπά ή κάποια δασκάλα. Δεν ξεχωρίζουν άριστους και κακούς μαθητές. Με καθαρή την καρδιά, σχεδόν διάφανη κοιτούν τον άνθρωπο- και ξέρουν πάλι ακόμα και αν αυτός είναι ο νταής, να δίνουν ευκαιρίες. Αλήθεια σας το λέω, μπορεί όχι πάντα, όχι πάντοτε αλλά υπάρχουν πολλά παιδιά που σέβονται τα διαφορετικά παιδιά και δίνουν ευκαιρίες.

Αυτά τα παιδιά κάθε μέρα σε κάποιο σχολείο βγάζουν τον χαρακτήρα τους μέχρι να τον βγάλουν στις σχέσεις, στις σπουδές, στη δουλειά ως ενήλικες. Πολλές φορές όταν κάτι σοβαρό συμβαίνει σκέφτομαι λύσεις - πολλές δεν το κρύβω έχουν την ρίζα στο σχολείο. Τα παιδιά όμως τα ξέρουν όλα πριν καν τα σκεφτούμε εμείς, Αν όμως υπήρχαν σχολεία ενηλίκων- αυτό θα ήταν το πρώτο μάθημα. Δεν νοείται ανθρώπινο γένος δίχως ανθρώπινα δικαιώματα. Δίχως ανθρωπιά χωρίς όρους.

Ανθρωπισμός δεν θα πει ανταλλαγή. Δεν σου κάνω καλό επειδή μου έκανες και εσύ. Ανθρωπισμός δεν γίνεται να υπάρχει αλά καρτ. Ανθρωπισμός δεν σημαίνει ότι επειδή έχω τα χαρακτηριστικά του ανθρώπου - είμαι και ανθρωπιστής. Και προσέξτε γιατί αυτό δεν είναι ένα απλό παιχνίδι λέξεων. Από την Magna Carta Libertatum και την ανάγκη για αποτύπωση κάποιων ελευθεριών  μέχρι την Ευρωπαική Συμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου δεν μπορεί να νοηθεί ανθρώπινο σύγχρονο γένος δίχως ελευθερίες νομικά κατοχυρωμένες και δικαιώματα. Και τι μας νοιάζει θα μου πεις φίλη μου και μας ζαλίζεις;

Ζούμε στην εποχή των συγκρίσεων φίλε μου, θα σου πω. Και στην εποχή του "ναι μεν αλλά" επίσης. Σε κάθε θέμα. Σε κάθε διάσταση θέματος. Αλλά αυτό το "ναι μεν αλλά"- δεν μας φτάνει και να μας συγχωρείς για τις απαιτήσεις τις πολλές.

  Στην λαίλαπα που ζούμε, ήρθε και μία νέα σύγκριση - ανάμεσα σε δύο ανθρώπους που απασχολούν πολύ έντονα την επικαιρότητα, εκείνη του φερόμενου ως δράστη σε κατά συρροήν παιδοβιασμούς   σκηνοθέτη Δ. Λ και του καταδικασμένου εγκληματία σε 11 φορές ισόβια για αρκετές δολοφονίες  Δ. Κ. Ο Δ. Κ εδώ και αρκετές μέρες κάνει απεργία πείνας προκειμένου να ικανοποιηθεί το αίτημα του να μεταφερθεί στις φυλακές Κορυδαλλού από τις φυλακές Λαμίας όπου κρατείται με αποτέλεσμα την δεδομένη χρονική στιγμή έχοντας αφαιρέσει και τον ορό ενυδάτωσης η ζωή του να κρέμεται από μία κλωστή.

Μάλιστα, σε μία προσπάθεια της κοινής γνώμης να μην υπάρξει νεκρός απεργός πείνας εντός του κράτους μας- τις προηγούμενες μέρες έγινε παρέμβαση πολιτών στην σελίδα της Προέδρου της Δημοκρατίας για να παρέμβει και εκείνη μέσα από τον θεσμικό της ρόλο έτσι ώστε να μην γίνει η Ελλάδα η πρώτη ευρωπαϊκή χώρα που θα έχει νεκρό απεργό πείνας μετά από μία 40ετία.

Κάποιοι - αναρωτήθηκαν αν όσοι έγραψαν για την διάσωση του απεργού πείνας Δ.Κ θα έκαναν το ίδιο αν στην θέση του βρισκόταν ο  "γνωστός θεατράνθρωπος" Δ.Λ. 

Αν θέλουμε να μιλάμε για Ανθρώπινα Δικαιώματα, τα οποία περιλαμβάνουν και δικαιώματα των φυλακισμένων, σε ένα σύγχρονο, πολιτισμένο και κράτος δικαίου, δίχως τάσεις ρεβανσισμού ούτε του ίδιου του κράτους αλλά ούτε και της κοινής γνώμης - τότε ναι οποιοσδήποτε και να ήταν ο κρατούμενος ή καταδικασμένος, για οποιοδήποτε έγκλημα με βάση την νομική απαρχή του ανθρωπισμού - που δεν είναι άλλη από την αρχή της ουδετερότητας, ναι θα επιθυμούσαμε και πάλι να μην υπάρξει νεκρός απεργός πείνας - γιατί τα Ανθρώπινα Δικαιώματα είναι υπεράνω κομματικής ταυτότητας και ιδεολογίας του εκάστοτε καταδικασμένου.

Έτσι λοιπόν, όπως αν βρεθείς σε μία εμπόλεμη ζώνη και ανήκεις πχ. στο πλήρωμα του Ερυθρού Σταυρού με βάση το Διεθνές Ανθρωπιστικό Δίκαιο και την αρχή της ουδετερότητας οφείλεις να περιθάλψεις όποιον έχει ανάγκη, άσχετα αν ανήκει στην πλευρά των επιτιθέμενων ή των αμυνόμενων, ανεξαρτήτως στρατοπέδου. Ή αν ο βιασμός χρησιμοποιείται ως όπλο πολέμου, πάλι έχεις καθήκον να περιθάλψεις και τον βιαστή και τον βιαζόμενο. Γιατί ο Ουμανισμός θέτει σε προτεραιότητα την ανθρώπινη ζωή- ανεξαρτήτου φυλής, γλώσσας, χρώματος, σεξουαλικής προτίμησης, θρησκείας, ή σφαλμάτων.

Τα παιδιά τον έδειχναν τον δρόμο από πάντα, εμείς τον ξεχάσαμε.

Άλλωστε όπως η επιλεκτική δικαιοσύνη, δεν είναι δικαιοσύνη, έτσι και ο επιλεκτικός ανθρωπισμός δεν είναι ανθρωπισμός.

Artwork:"Lives of Palestinian prisoners in Israeli jails " Hafez Omar 

   

Το σύνδρομο της κλειδαρότρυπας | Δέσποινα Γεώργα

Η αλήθεια είναι ότι το 2020 είχε την τιμητική του όσον αφορά τα reality shows. Το GNTM συνέχισε ακάθεκτο την πορεία του παρά τον covid-19, το Big Brother έκανε την επανεμφάνισή του έπειτα από χρόνια, ενώ είχαμε και το The Batchelor, μια παραγωγή άρτι αφιχθείσα από το εξωτερικό για πρώτη φορά στην ελληνική τηλεόραση. Όλα αυτά φυσικά σε συνέχεια του Master Chef αλλά και στον απόηχο του Survivor που μόλις πριν λίγες εβδομάδες έκανε ξανά την πρεμιέρα του στο εβδομαδιαίο τηλεοπτικό πρόγραμμα. Δεν τα λες και λίγα για μία μόνο σεζόν. 

Και δεν είναι μόνο το ότι η τηλεόραση κατακλύζεται καθημερινά από τέτοια προγράμματα, είναι και το ότι αυτά τα προγράμματα καταφέρνουν να κερδίσουν την μάχη της τηλεθέασης, να κάνουν νούμερα, όπως λένε και στα πρωινάδικα. Και φυσικά καταφέρνουν να συζητιούνται τόσο πολύ που θα πρέπει να ζεις κρυμμένος κάτω από μια πέτρα για να μη γνωρίζεις έστω έναν παίκτη από το GNTM ή ποιος είναι τελικά εκείνος ο όμορφος εργένης του Batchelor.  Αποσπάσματα από reality παίζουν καθημερινά στις υπόλοιπες εκπομπές, σε χιουμοριστικά βιντεάκια στο διαδίκτυο, σε stories στο ίνσταγκραμ. Είναι παντού. Σε σημείο που δεν γίνεται να τα αγνοήσεις. Πες μου όμως, γιατί νομίζεις συμβαίνει αυτό; 

 Ο πιο βασικός λόγος για την επιτυχία αυτού του είδους των προγραμμάτων είναι ότι οι άνθρωποι φύσει περίεργοι επιθυμούν να εισβάλλουν στην ζωή των άλλων και να παρακολουθούν τις ιδιωτικές στιγμές τους, με μία ιδιαίτερη προτίμηση στις όχι και τόσο όμορφες από αυτές. Οι ηδονοβλεπτικές τάσεις που έχουν οι άνθρωποι ασυνείδητα εκπληρώνονται μέσα από την συγκεκριμένη οπτική της κλειδαρότρυπας. Έχουμε την ευκαιρία να συγκρίνουμε τους εαυτούς μας με άτομα και καταστάσεις είτε επιθυμητές είτε χειρότερες. Είτε δηλαδή ζούμε έμμεσα αυτό που θέλαμε και φαντασιωνόμασταν να ζήσουμε, είτε χαιρόμαστε που δεν ζούμε παρόμοιες καταστάσεις και προβλήματα. Ο ψυχολογικός παράγοντας είναι βασικός. Νιώθουμε καλύτερα παρακολουθώντας και σχολιάζοντας άλλους ανθρώπους και τα προβλήματα τους. Τα δικά μας προβλήματα έτσι μοιάζουν μηδαμινά ή και ασήμαντα και η προσοχή μας αποσπάται από αυτά. 

Πέρα όμως από το αξιολάτρευτο για όλους δράμα, κάτι πολύ βασικό για τα reality shows είναι ότι αφορούν τους απλούς ανθρώπους, τους ανθρώπους της διπλανής πόρτας με τους οποίους μπορούν όλοι να ταυτιστούν. Βλέποντας την επιτυχία, τα χρήματα και την φήμη που αποκτούν αυτοί οι άνθρωποι σχεδόν χωρίς να κοπιάσουν ουσιαστικά γίνεται ευκολότερο να φαντασιωθείς και εσύ ότι μπορείς να αποκτήσεις το ίδιο status ή φήμη με εκείνους, αρκεί να συμμετέχεις και εσύ σε κάτι αντίστοιχο. “Αφού μπορεί να το κάνει ο τάδε, μπορείς να το κάνεις και εσύ. Γιατί όχι; Δεν φαίνεται δα και τόσο δύσκολο!”

Σημαντικό είναι και το ζήτημα της κοινωνικότητας, το ζήτημα της συμμετοχής ή και του fomo (fear of missing out) αν θες. Όλοι το συζητάνε, όλοι το σχολιάζουν, όλοι το βλέπουν. Γίνεται έτσι πολύ πιο πιθανό να το δεις και εσύ για να μπορείς να λαμβάνεις μέρος σε συζητήσεις στην παρέα σου, στο σπίτι, σε ένα forum, ακόμα και στο σουπερμάρκετ ή στο περίμενε για τον γιατρό. Μεγάλο ρόλο έχει παίξει και η καραντίνα σε όλη αυτήν την τρομακτική επιτυχία των realities. Το γεγονός ότι είμαστε κλεισμένοι και αποκλεισμένοι από οποιοδήποτε άλλο είδος διασκέδασης και κολλημένοι στα σπίτια μας και μπροστά από τις οθόνες μας βοήθησε σημαντικά στην δημοτικότητα αυτών των προγραμμάτων. Είναι “εύκολα” στο να τα δεις, δεν χρειάζεται να σκέφτεσαι και αποτελούν ένα σχετικά ευχάριστο διάλειμμα από τον συνεχή καταιγισμό των άσχημων ειδήσεων για την πανδημία. 

Εκεί βρίσκεται και η αιτία. Είναι ένα διάλειμμα. Από τη ζωή, από την πραγματικότητα, από τα προβλήματα. Είναι ένα διάλειμμα για το μυαλό, για τη σκέψη, για την κριτική, για τα δυσάρεστα συναισθήματα. Είναι η ζωή κάποιου άλλου σε διαφορετικές συνθήκες που δρα, νιώθει, σκέφτεται και όλα αυτά μπροστά στα μάτια σου και πολλές φορές στην σκιά σου και στον φόβο σου. Είναι η εξουσία, η ικανοποίηση, το έμμεσο βίωμα. Είναι το διάλειμμα και η παύση. Και η ελαφρότητα. Για κάποιους εν τέλει είναι και η αισθητική. 

Πιστεύεις ήρθε η ώρα να αρχίσουμε να αναθεωρούμε τι σημαίνει ψυχαγωγία και τηλεόραση; 

 

Η διαχρονική θέση της γυναίκας στην ανθρωπότητα

Γράφει ο Αλέξανδρος Ζούνης

Η πρώτη εμφάνιση του ανθρώπου στη γη μετά τους ανθρωπίδες σημειώνεται πριν 350 χιλιάδες χρόνια με τον Homo Neanderthalensis (έπαυσε να υπάρχει εδώ και 30 χιλιάδες χρόνια). Λίγο αργότερα, πριν 200 χιλιάδες χρόνια εμφανίζεται στην Αφρική ο Homo Sapiens. Ζει σε ομάδες, χωρίς οργανωμένες κοινωνίες εξασφαλίζοντας την τροφή του ως καρποσυλλέκτης ή κυνηγός. Το κυνήγι είναι ανδρική απασχόληση, λόγω σωματικής και μυϊκής διάπλασης. Όταν επιστρέφει ο κυνηγός ζευγαρώνει με μια γυναίκα και ξαναφεύγει. Η γυναίκα γεννά τα παιδιά, τα ανατρέφει και τα φροντίζει μαζί και με τους ανήμπορους. Είναι η υπεύθυνη της ανάπτυξης και συντήρησης των ανθρώπων της ομάδας. Είναι η περίοδος της μητριαρχίας. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου δεν υπάρχει οικογένεια. Ο άνδρας όταν γυρίζει από το κυνήγι ζευγαρώνει με οποιαδήποτε γυναίκα και μετά ξαναφεύγει πάλι για κυνήγι. Τα παιδιά εξαρτώνται μόνο από την μητέρα τους και απολαμβάνουν αυτή την φροντίδα. Μόνον αυτήν γνωρίζουν και όχι τον πατέρα. Φυσιολογικά αναπτύσσεται μια αμοιβαία αγάπη, που ισχύει συνεχώς μέχρι σήμερα. Αυτό δημιουργεί τον σεβασμό προς την γυναίκα-μητέρα. 

Ακολουθώντας την τροφή -που ήταν καρποί και ζώα- οι ανθρώπινες κοινότητες μετακινούνταν για να την βρουν. Με αυτό τον τρόπο πριν από 60 χιλιάδες χρόνια από σήμερα μερικές κοινότητες μετακινήθηκαν από την Αφρική στην Ασία. Ο πρώτος σημαντικός σταθμός τους ήταν η Μεσοποταμία. Βρέθηκαν σε μία πλούσια κατάφυτη περιοχή, γεγονός που σήμαινε ότι δεν υπήρχε ανάγκη να μετακινούνται για να βρουν τροφή. Εγκαταστάθηκαν εκεί δημιουργώντας τις πρώτες μόνιμες διαμονές στην ανθρώπινη ιστορία. Ο άνδρας δεν ήταν υποχρεωμένος να εγκαταλείπει την διαμονή. Προοδευτικά αρχίζουν να ασχολούνται με την γεωργία, οπότε αποκτούν μόνιμη εγκατάσταση και αρθρώνεται η οικογένεια και οι πρώτες κοινωνίες. Ο άνδρας δεν μετακινείται και αποκτά την εξουσία της οικογένειας, μετερχόμενος την μυϊκή του δύναμη και την παραγωγική του δραστηριότητα. Η μητριαρχία βρίσκεται σε αποδρομή και αρχίζει η ανδροκρατία.

Η εξουσία της γυναίκας στην περίοδο της μητριαρχίας χαρακτηρίζεται από την ευθύνη της φροντίδας των ανθρώπων της ομάδας. Η ανδροκρατία αρχίζει ταυτόχρονα με την ανάπτυξη της γεωργίας και της κτηνοτροφίας αργότερα. Είναι δραστηριότητες παραγωγής, ο έλεγχος των προϊόντων της οποίας είναι απαραίτητος για την διαθεσιμότητα σε όλα τα μέλη της κοινωνίας. Ο ισχυρότερος από τους οικογενειάρχες διεκδικεί και πετυχαίνει αυτό τον έλεγχο αποκτώντας και την εξουσία της κοινωνικής ομάδας. Με αυτή την κατάσταση η εξουσία του άνδρα κατά την ανδροκρατία διαμορφώνεται σε αυταρχισμό, τόσο στην κοινότητα όσο και στην οικογένεια. Εξελίσσεται ο διαχωρισμός σε ισχυρό και ασθενές φύλο. Κάθε δραστηριότητα καθορίζεται από τον άνδρα. Η ανάπτυξη του μυαλού είναι γεγονός, η συμπεριφορά όμως οπισθοδρομεί σε εκείνη των θηλαστικών. Ο φόβος του θανάτου αποτελεί την εκκίνηση της θρησκείας, που σπεύδει να εκμεταλλευτεί η εξουσία για να επιβληθεί. Με την πάροδο του χρόνου θεσμοθετείται και από την θρησκεία η ανδροκρατία. Ακόμη και στις μονοθεϊστικές θρησκείες θεσπίζεται η υποταγή της γυναίκας. Στην Εβραϊκή θρησκεία αποκλείεται η γυναίκα από πολλές δραστηριότητες και στο δόγμα των μισραχίμ (ακραίων ορθοδόξων) μέχρι και η σεξουαλική πράξη γίνεται χωρίς σωματική επαφή (μεσολαβεί ειδικό σεντόνι). Στον Χριστιανισμό πάλι ο manager Απόστολος Παύλος κατακεραυνώνει τις γυναίκες σε μερικές από τις επιστολές του. Και στο Μυστήριο του γάμου αναφέρονται υποδείξεις όπως: η δε γυνή ίνα φοβείται τον άνδρα και ο ανήρ εστί κεφαλή της γυναικός. Οι γυναίκες επίσης δεν επιτρέπεται να εισέρχονται στο ιερό της εκκλησίας επειδή είναι βρόμικες λόγω της έμμηνης περιόδου. Η δε Θεοτόκος, ως μητέρα του υιού του Θεού εγκυμονεί, όχι όπως όλες οι γυναίκες, αλλά δια της ιστορίας του ευαγγελισμού. Και το αποκορύφωμα έρχεται στον Ισλαμισμό με τον αυστηρό περιορισμό της γυναίκας και την απαγόρευση πολλών δραστηριοτήτών της σε βαθμό αποκλεισμού.

Ας εξετάσουμε τις σχέσεις μεταξύ των δύο φύλων. Υπάρχει η σεξουαλική σχέση, αποτέλεσμα της οποίας είναι η αναπαραγωγή του είδους, η τεκνοποιία. Η πρόκληση για την  σεξουαλική σχέση είναι η αμοιβαία ικανοποίηση με μια ιδιαίτερη ηδονή. Αν παραδεχτούμε ότι η πρωτοβουλία αυτής της συνεύρεσης προέρχεται από τον άνδρα, πράγμα για το οποίο δεν είμαι βέβαιος, ποιος ο λόγος η πράξη αυτή να είναι κατακτητική; Βέβαια η δραστηριότητα του άνδρα στην παραγωγή δημιούργησε την αλαζονεία σαν πρώτη του αρετή. Το ερώτημα είναι εάν συν τοις άλλοις ικανοποιείται και η αλαζονεία του με την σεξουαλική πράξη. Μήπως όμως αυτό αποτελεί μια αχρείαστη επιβεβαίωση της παρέλευσης της μητριαρχίας; Ή μήπως φαντασιώνεται την ανεύθυνη ικανοποίηση εκείνης της εποχής που συνευρισκόταν με όποιαν ήθελε, θεσμοθετώντας τώρα ακόμη και την πορνεία, μια άλλη επίσης υποβάθμιση μερίδας γυναικών σε κατώτερα άτομα; Επανερχόμενος στο θέμα της πρωτοβουλίας στην σεξουαλική πράξη, νομίζω ότι κανείς δεν αγνοεί την συμπεριφορά της γυναίκας που με ποικίλους τρόπους επιθυμεί να προκαλεί το ενδιαφέρον του άνδρα, και γιατί όχι. Αναφέρομαι στην επιτηδευμένη εμφάνιση και στην κάποια ιδιάζουσα ελκυστική συμπεριφορά. Επομένως, χωρίς καμία αμφιβολία, είναι αμοιβαίο το ενδιαφέρον για το ζευγάρωμα μεταξύ των δύο φύλων. Αναφερόμενοι στις άλλες σχέσεις, οικογενειακές, κοινωνικές ή εργασιακές, δεν υπήρξε ισοκατανομή, μια και η εξουσία ανήκε στους άνδρες και οι γυναίκες πέρασαν στην υποτακτική κατάσταση.

Όταν θεσπίζεται κοινωνικά και θρησκευτικά ο γάμος δεν εξασφαλίζεται η συμφωνία του ζεύγους των δύο συμβαλλομένων, παρά μόνον κατά τύχη. Επί χιλιετίες αυτό δεν ενδιέφερε τον άνδρα και δεν ρωτιόταν η γυναίκα. Σε επίπεδα εξουσίας ήταν θέμα εξασφάλισης συμφερόντων και στις υπόλοιπες περιπτώσεις υπόθεση συνοικεσίων χωρίς την αναζήτηση της επιθυμίας των μελών του ζεύγους. Επαναστάσεις (Αμερικανική, Γαλλική, Ελληνική, Ρωσική των μπολσεβίκων, ..., βιομηχανική), πόλεμοι (κυρίως 1ος ΠΠ & 2ος ΠΠ), οικονομικές κρίσεις ανατρέπουν τις κοινωνικές ισορροπίες και λόγω και της απώλειας εργατικών χεριών από τα πολυάριθμα θύματα πολέμου προωθούν τις γυναίκες προοδευτικά σε θέσεις εργασίας που ήσαν μέχρι τότε ανδρικές. Έτσι αρχίζει η γυναίκα να γίνεται συντελεστής της παραγωγής, με συνθήκες όμως σχεδόν δουλείας. Αφυπνίζεται όμως με δειλά βήματα από την κατάσταση παθητικής υποταγής. Επόμενο βήμα έρχεται η αναζήτηση απόκτησης ίσων δικαιωμάτων. Αυτά παραχωρούνται με αργό ρυθμό και μετά από επίμονους αγώνες. Δεν διαμορφώνεται όμως πλήρης ισότητα με τους άνδρες. Μέχρι πριν λίγες δεκαετίες, για παράδειγμα, ήταν ανήκουστη η ίση μισθολογική αμοιβή και η ισότιμη προαγωγή στην ιεραρχία. 

Επανέρχομαι στα πρώτα βήματα των ανθρώπων στη γη για να επικεντρωθώ στις καταστάσεις που επικράτησαν. Η παρουσία τους είχε την συμπεριφορά των θηλαστικών που ήταν και αυτοί. Με την πάροδο των χιλιετιών το μυαλό του αναπτυσσόταν, η συμπεριφορά του όμως παρέμενε ίδια. Καθοδηγούμενος από τις γενετήσιες ορμές ζευγάρωνε ο άνδρας με μια γυναίκα χωρίς αυτό να συνεπάγεται συμβίωση στη συνέχεια. Το επόμενο βήμα, που ήταν η γέννηση και ανατροφή του παιδιού, αφορούσε μόνο την μητέρα. Ο άνδρας εξακολουθούσε να έχει τον ρόλο του επιβήτορα και ούτε κατ’ ιδέα του πατέρα. Έτσι κύλησαν οι 120 χιλιετίες της μητριαρχίας και με την μετακίνηση του ανθρώπου από την Αφρική στην Ασία διαμορφώθηκαν οι πρώτες κοινωνίες και ταυτόχρονα και η οικογένεια με επακόλουθο την ανδροκρατία. Σε όλη αυτή την πορεία της ανθρωπότητας η γυναίκα διακρίνεται για την φροντίδα που καθορίζει ο ευρύτερος ρόλος της μητέρας, τόσο για τα παιδιά της όσο και για τους ανήμπορους. Ο άνδρας στηριζόμενος στην ισχύ της μυϊκής του ανωτερότητας, την απαλλαγή από την φροντίδα των άλλων, την παραγωγική του δραστηριότητα και την ανεύθυνη ικανοποίηση των ενστίκτων του αναπτύσσει αλαζονεία και αυταρχισμό. Στην περίοδο της μητριαρχίας δεν έχει λόγο να διεκδικήσει τίποτα, απλά διαβιώνει με άνεση. Με την αυγή της ανδροκρατίας αποκτά εξουσία που συνυπάρχει βέβαια με την πρωτόγονη κατάσταση που βρισκόταν τότε η ανθρωπότητα. Ο πρωτογονισμός προοδευτικά υποχωρεί ενώ παράλληλα προχωρεί η πνευματική ανάπτυξη, η εξουσία όμως παραμένει αποκλειστική ανδρική υπόθεση, λόγω της υποτακτικής θέσης που παραμένει σκόπιμα ο θηλυκός πληθυσμός. 

Όπως ανέφερα πιο πάνω, εδώ και 2 ½ αιώνες άρχισαν να παρέχονται στις γυναίκες θέσεις εργασίας και τελευταία καταλαμβάνουν και θέσεις εξουσίας. Αυτό έχει γίνει αποδεκτό από τον ανδρικό πληθυσμό, για ένα ποσοστό αναντίρρητα και για άλλο ποσοστό με μεγάλη δυσανεξία. Για την ομάδα των τελευταίων δεν το χωρεί το DNA τους. Η κτηθείσα αλαζονεία και αυταρχισμός τόσων χιλιετιών άφησε ανεξίτηλα ίχνη. Μέχρι προηγουμένως δεν χρειαζόταν η καταβολή προσπάθειας για την κατάκτηση της θέσης, αρκούσε η ταυτότητα του αρσενικού φύλου. Τώρα είναι απαραίτητος ο ανταγωνισμός απέναντι στο θηλυκό. Η ήττα από άλλο αρσενικό είναι επώδυνη αλλά φυσιολογική, αλλά από θηλυκό αδιανόητη. Μια τέτοια κατάσταση μπορεί να προκαλέσει ψυχολογικό σύμπλεγμα κατωτερότητας, γεγονός απαράδεκτο σε σχέση με την διαμορφωμένη πρωτοκαθεδρία του άρρενα. Οι άνδρες της πρώτης ομάδας διακρίνονται για την αποδοχή της αναβάθμισης της θέσης των γυναικών προς τις οποίες τρέφουν συναισθήματα εκτίμησης, συμπάθειας και αγάπης. Για αυτούς η νοημοσύνη είναι ανθρώπινο χαρακτηριστικό και δεν εξαρτάται από το φύλο. Έχουν εμπιστοσύνη στον εαυτό τους και δεν τους φοβίζει η σύγκριση με οποιονδήποτε άνδρα ή γυναίκα.

Ένα άλλο θέμα αντιπαράθεσης είναι η συμπεριφορά της σύγχρονης γυναίκας. Οι ανδροκράτες καταγγέλλουν ότι με την εμφάνιση της και μόνο προκαλεί και επομένως απαλλάσσονται της ενοχής οι άνδρες που προβαίνουν σε σεξουαλική παρενόχληση ακόμη και σε βιασμό. Η επίκληση αυτού του επιχειρήματος είναι ανακόλουθη, διότι αγνοεί ότι  η επιθυμία σεξουαλικής συνεύρεσης δεν είναι μόνον ανδρική επιθυμία, αλλά φυσικά και γυναικεία. Σκόπιμα παραβλέπεται ότι η οποιαδήποτε πρόκληση ενδιαφέροντος συνυπάρχει και με την επιλογή του προσώπου από εκείνους που θα ανταποκριθούν. Είναι φυσιολογικό να χαίρεσαι βλέποντας γυναίκες με ωραία εμφάνιση. Διαστροφή είναι ο κακεντρεχής χαρακτηρισμός της.

Αφορμή για την κατάθεση αυτών των σκέψεων είναι οι πρόσφατες θαρραλέες καταγγελίες τόσων γυναικών για βιασμό τους, σεξουαλική παρενόχληση, υποτίμηση και γενικότερα μειονεκτική συμπεριφορά από άνδρες με θέση εξουσίας απέναντι τους. Ποια είναι η ερμηνεία αυτών των πράξεων; Πρώτο στοιχείο είναι ο αταβισμός, απότοκο της προαναφερθείσας πορείας της ανθρωπότητας. Ακολουθεί μια σειρά από αιτίες. Η ανατροφή μέσα σε οικογενειακό περιβάλλον συντηρητικής νοοτροπίας διαμορφώνουν χαρακτήρα εγωκεντρισμού του αρσενικού με αναφαίρετα δικαιώματα, μεταξύ των οποίων η υποταγή των γυναικών. Αν υπάρχουν ελαττώματα στο άτομο μεγεθύνεται ο εγωκεντρισμός για την υπέρβασή τους, ενώ παρατηρείται το ίδιο και στην περίπτωση προτερημάτων. Έτσι, για την υπέρβαση μιας μειονεξίας ή την επιβεβαίωση ενός εγωκεντρισμού, βρίσκεται σε μια ψυχολογική θέση ισχύος την οποία και ασκεί. Δεν έχει αναστολές, αντίθετα θεωρεί κεκτημένο του την άσκηση βίας σωματικής ή ψυχολογικής για την επιβολή του. Το ποσοστό τους στην κοινωνία είναι σημαντικό, όσο και αν μειώνεται προοδευτικά, ώστε να αποτολμούν τις πράξεις τους κάτω από την σκέπη μιας ανοχής, τόσο από το θύμα όσο και από τους τυχόν μάρτυρες της βιαιοπραγίας τους, εάν υπάρχει αδυναμία αποτρεπτικής παρέμβασής τους. Η αποκάλυψη μετά από καταγγελία των πράξεων τους θεωρείται από τους ίδιους παρέμβαση στα προσωπικά τους δεδομένα, θέλοντας να θολώσουν τα νερά, παραμένοντας βέβαια στην γραμμή τους ότι είναι αναφαίρετο δικαίωμά τους η άσκηση τέτοιων πράξεων.

Ευτυχώς στις ανεπτυγμένες χώρες τουλάχιστον τα ελαττωματικά αυτά άτομα έχουν μειωμένη επιρροή στην λήψη αποφάσεων. Είναι εκείνα τα άτομα που ακόμη και σήμερα συμπεριφέρονται σαν θηλαστικά, έστω και ανώτερα. Χαρακτηρίζονται στην χωρίς την αναζήτηση της δυϊκής επιθυμίας συνεύρεση. Σε αντίθεση τα υγιή μέλη της κοινωνίας σέβονται την αρχή της επιλογής κάθε ατόμου και αντιδρούν με αγανάκτηση στις καταγγελίες πράξεων βίας εις βάρος γυναικών, οποιασδήποτε μορφής, απαιτώντας τον κολασμό τους. Ευελπιστώ στην θεσμοθέτηση στόχων αποτροπής τέτοιων πράξεων και ακόμη περισσότερο λοιδορίας των ατόμων που τις ασκούν, ώστε να υπάρξει η κοινωνική τους απομόνωση.

                                                                                             Φεβρουάριος 2021

Ο Αλέξανδρος Ζούνης είναι Διπλωματούχος Πολιτικός Μηχανικός του ΕΜΠ, συνταξιούχος πια, με συμβολή στην κατασκευή πολλών μεγάλων έργων. Παράλληλα από τα μαθητικά μου χρόνια στο Βαρβάκειο παθιάζομαι με την Ιστορία, με την πρόκληση ίσως των φιλόλογων καθηγητών μου Μανή, Ξιφαρά, Τζουγανάτου, που μου μετέδωσαν και την γνώση της αρχαίας και νέας Ελληνικής γλώσσας μαζί με την φιλοσοφική σκέψη.

Οκνό καματερό κακό μαντάτο | Σταμάτης Παρασκευάς

- Ο τίτλος αποτελεί στίχο μεταφρασμένο από την "Αντιγόνη" του Σοφοκλή από το βιβλίο της Β' Γενικού Λυκείου και είναι μέρος της στιχομυθίας Κρέοντα-Αγγελιαφόρου.
- Το κείμενο φιλοδοξεί να αποτελέσει μέρος μιας συζήτησης κι όχι απόλυτη άρνηση (εξηγείται κι εντός του κειμένου).
- Άλλωστε και η τέχνη, όπως και η καθημερινότητά μας μέσα σε εξουσιαστικές σχέσεις και πεδία, αλλιώς μπορεί να ιδωθεί μέσα από άλλες αναγνώσεις.


Βγαίναμε τόσον καιρό έχοντας ένα μήνυμα σε sms ή σε ένα χαρτάκι πάνω μας και κρατώντας τη ταυτότητά μας. Ποιοι είμαστε και ποιος λόγος μάς φέρει και μάς πηγαίνει ως εκεί που πάμε. Σαν άγγελοι σε μιαν αρχαία τραγωδία.
Χαρακτηριστικό μέτρο της καραντίνας, βιοπολιτικής χροιάς, είναι η υποχρέωση να πάρουν οι πολίτες ηλεκτρονική άδεια στο κινητό τους για να βγουν από το σπίτι τους. Ετσι το κράτος αποκτά τα προσωπικά στοιχεία και μπορεί να παρακολουθεί τις κινήσεις και τη δραστηριότητα της πλειονότητας του πληθυσμού. Η βιοπολιτική ασκείται μαζικά σε πληθυσμούς.
Βιοπολιτική αποτελεί τον γενικό τρόπο άσκησης της εξουσίας στον ύστερο καπιταλισμό. Η θεωρία περί βιοπολιτικής και βιοεξουσίας εισήχθη από τον Michel Foucault. Την ανέπτυξαν μεταξύ άλλων ο Gilles Deleuze, ο Michael Hardt και ο Antonio Negri, ο Giorgio Agamben και ο Roberto Esposito.
Κατά τον Foucault, από τον 18ο αιώνα και μετά η εξουσία οργανώνεται μέσω της πειθάρχησης των σωμάτων. Σε εξειδικευμένους θεσμούς, όπως τα πτωχοκομεία, τα νοσοκομεία, τα σχολεία, οι στρατώνες και οι φυλακές, οι άνθρωποι υποβάλλονταν σε διαρκή παρατήρηση, ταξινόμηση και πειθαρχία.
Στόχος της είναι να διαμορφώσει το σώμα, τις κινήσεις και τις συμπεριφορές τους και να τους καταστήσει οικονομικά παραγωγικούς και κοινωνικά πειθήνιους, έτοιμους να στελεχώσουν τα εργοστάσια και τους στρατούς, τα δύο μεγάλα εργαλεία της νεωτερικής κυριαρχίας. Η εξουσία λειτουργεί λοιπόν μέσω μιας ενεργής και δημιουργικής διευθέτησης δυνάμεων. Με την παρατήρηση και κατηγοριοποίηση των αντικείμενων της δημιουργεί νέα αντικείμενα γνώσης, παρέμβασης και επένδυσης, όπως η σεξουαλικότητα και η παραβατικότητα.
Στα μέτρα των κυβερνήσεων έχουμε τον ισχυρότερο συνδυασμό κυριαρχίας και βιοεξουσίας. Η κυριαρχία ασκεί την απαράβατη εξουσία της να επιβάλλει την κατάσταση εξαίρεσης, καταργώντας ή περιορίζοντας όλα τα ατομικά δικαιώματα και τις εγγυήσεις ελευθερίας του αστικού κράτους αλλά και τη θεμελιώδη ανάγκη μεγάλου μέρους του πληθυσμού για δουλειά και βασικό εισόδημα.
Ομως, το κάνει στην υπηρεσία της βιοπολιτικής για να υπερασπίσει τη ζωή του πληθυσμού και όχι τις ζωές και τα δικαιώματα του κάθε πολίτη.
Η ελευθερία δεν αποτελεί πια αποκλειστικά άσκηση βασικών δικαιωμάτων. Το νέο κράτος αντιμετωπίζει τον πληθυσμό όχι ως συλλογικότητα ή ως σύνολο προσώπων με δικαιώματα, αλλά ως οικονομικά ενεργά άτομα.
Γιατί τα συζητούμε αυτά; Είμαστε αντιρρησίες και θέτουμε σε κίνδυνο τον εαυτό μας και τους συνανθρώπους μας; Όχι! Είμαστε αντιπολιτευτές, που μόνο αντιρρήσεις και δυσκολίες φέρνουν στο θεάρεστο έργο της εκάστοτε κυβέρνησης; Όχι. Επιζητούμε έναν σχετικισμό της αλήθειας (και της μετα-αλήθειας); Όχι. Απλώς η επιστημονική αλήθεια (η βάση της εντολής σε ένα πλαίσιο βιοεξουσίας) δεν πρέπει να καθίσταται αδιαμφισβήτητο θέσφατο και η αλήθεια, η αναζήτηση της αλήθειας κυβερνά ως τρόπος ζωής και όχι ως ακλόνητη θετικότητα (με μια νεωτερική και μετα-νεωτερική άποψη επί της θετικότητας, ενός δόγματος επαληθεύσιμου κι άρα αποδεκτού επιστημονικά που δίδεται στη διάθεση της εξουσίας, για να αποφασίζει και να επιβάλλει). Κι εν ολίγοις τα συζητάμε, γιατί έχουμε ξεχάσει να ακούμε, πως υπάρχουν πολλές αντίθετες γνώμες και γιατί η ομοφωνία στο όνομα μιας δήθεν "έκτακτης ανάγκης" έχει εξαφανίσει τη δυνατότητα να κινούμαστε πέρα από δίπολα που διχάζουν (και πόσο ευνοεί αυτό το "διαίρει και βασίλευε").
Και γιατί τα συζητάμε όλα αυτά; Μια αγγελική ρήση, ας είναι. Με την αγγελική του ρήση ο Αγγελιαφόρος αφηγείται βίαια γεγονότα, κυρίως αυτοκτονίες, δολοφονίες, εξωπραγματικά γεγονότα, διαμελισμούς σωμάτων, πολεμικές συρράξεις και άλλες βίαιες πράξεις. Το δραματικό αυτό πρόσωπο είναι αυτόπτης μάρτυρας των δεινών που αφηγείται, πρόσωπο εμπιστοσύνης και συνήθως ανώνυμο. Ο Αγγελιαφόρος μέσω του τραγικού του λόγου «συνθέτει» τις βίαιες σκηνές που έχει αντικρίσει οι οποίες - για λόγους ιδεολογικούς και ενδεχομένως πρακτικούς- δεν γινόταν να παρασταθούν επί σκηνής.

Πηγές:
Σύνδεσμος 1
Σύνδεσμος 2
Σύνδεσμος 3
Σύνδεσμος 4
Σύνδεσμος 5

#Pause_the_Week #1

H σφυγμομέτρηση της εβδομάδας που πέρασε από τους συντάκτες του Pause.


Πήγα στο περίπτερο να πάρω εφημερίδα, έτσι, χωρίς χαρτάκι και ταυτότητα. Πάντα το ήξερα ότι ήμουν ένα αναρχικό στοιχείο.

-Μαριλένα Κολλάρου

Αυξήθηκαν τα κρούσματα ενδοοικογενειακής/έμφυλης βίας κατά τη διάρκεια της καραντίνας. Για ορισμένους ανθρώπους ο “εγκλεισμός” είναι καθημερινότητα κι ας μην έχει να κάνει με πανδημίες. Μόνο που η φυλακή τους πλέον έγινε και πρακτική γιγαντώνοντας το ήδη τεράστιο πρόβλημα. Συντριπτική πλειοψηφία των θυμάτων γυναίκες κι ο εχθρός δεν είναι αόρατος. Πατριαρχία λέγεται. Νοσούν ολόκληρες κοινωνίες αιώνες τώρα συμβάλλοντας χυδαία στην κτηνωδία.

-Έλλη Πράντζου

Πραγματικά, πιστεύει κανείς, ότι όλη αυτή η κρίση ανέδειξε νέες δυναμικές στις σχέσεις μας με τους άλλους ανθρώπους εντός κι εκτός τοίχων; Νέες, δεν πιστεύω. Όλα απλώς μεγέθυναν ή μεγάλωσαν, όπως όταν καταλαγιάζουμε από τη φρενίτιδα της ρουτίνας και διακρίνουμε τη σημασία και σημαντικότητα πραγμάτων που "δεν προλαβαίνουμε" να κάνουμε και απολαύσουμε. Κρατάω, λοιπόν, την απορία του πώς μπορούμε να κάνουμε τη "ζωή" μας μέσα από αυτή την εμπειρία "Βίο" κι όχι "Επιβίωση".

- Σταμάτης Παρασκευάς

Μου φαίνεται ότι η κλασική αγγλική λογοτεχνία (βλ. Ανεμοδαρμένα Ύψη,  Περηφάνεια και Προκατάληψη κλπ.) είναι κάπως παρεξηγημένη (ακόμη κι από μένα). Κι αυτό γιατί είναι διαφορετική. Μήπως όμως ακριβώς αυτή τη διαφορετικότητα χρειαζόμαστε για να διευρύνουμε τους ορίζοντές μας, αναγνωστικούς και πνευματικούς; Ιδού η απορία.

- Νινέτα Πλυτά

Η αισιόδοξη στάση γίνεται πλέον επιτακτική. Να δούμε αυτή την κρίση (φυσική ή φτιαχτή) ως ευκαιρία για εξέλιξη κυρίως πνευματική και να σταματήσουμε τη γκρίνια. Άλλωστε για να ακούσει κανείς τις ανάγκες του εαυτού του - χρειάζεται ησυχία και απομόνωση.

-Κάλλια Βαβουλιώτη

Βρέχει και μοιάζει να κλαίνε οι μέρες. Αλήθεια, πόσες πέρασαν; Όχι μόνο για εμάς, για τον κόσμο όλο; Το κλείσαμε το σαλόνι μαζί με την τηλεόραση του. Το μπαλκόνι άνοιξε νωρίτερα από την εποχή του. Το λάπτοπ έχει αρχίσει να τρομάζει από τα πολλά θρίλερ. Ανάβουμε πλέον ένα φωτάκι για κάθε ήχο που έρχεται τη νύχτα.

-Βαγγέλης Μάγειρος

Artwork:Αλέξανδρος Σαηνίδης