Η Μοντεσσόρι + 3 βιβλιοπροτάσεις για την Παγκόσμια Ημέρα Παιδικού Βιβλίου

Επιμέλεια: Κατερίνα Λιάτζουρα

Η Μαρία Μοντεσσόρι* ανέπτυξε ένα ιδιαιτέρως εμπνευσμένο εκπαιδευτικό μοντέλο, όπου δίνεται ιδιαίτερη έμφαση στην ανάγνωση και την αφήγηση, που θεωρεί ως βασικά εργαλεία ανάπτυξης του παιδιού. Σύμφωνα με αυτή τη μέθοδο, η γλώσσα δεν διδάσκεται αποσπασματικά αλλά μέσα από βιωματικές εμπειρίες, όπου η αφήγηση ιστοριών και η επαφή με τα βιβλία ενισχύουν τη φυσική ικανότητα του παιδιού να μαθαίνει. Η ανάγνωση ιστοριών βοηθά τα παιδιά να διευρύνουν το λεξιλόγιό τους, να κατανοήσουν έννοιες και να βελτιώσουν την εκφραστική τους ικανότητα. Η Μοντεσσόρι τόνιζε ότι τα παιδιά απορροφούν τη γλώσσα από το περιβάλλον τους, γι’ αυτό η έκθεσή τους σε ποιοτικό αφηγηματικό λόγο είναι ζωτικής σημασίας, και έτσι μέσω της αφήγησης τα παιδιά αναπτύσσουν απρόσκοπτα τη φαντασία τους, ενώ παράλληλα καλλιεργείται η συγκέντρωση και η εσωτερική τους πειθαρχία. Η αφήγηση ιστοριών, ιδιαίτερα από ενήλικες που αφηγούνται με ζωντάνια και εκφραστικότητα, συμβάλλει επίσης στην ανάπτυξη της ακουστικής προσοχής και της κοινωνικής συνείδησης. Και είναι φυσικά η λογοτεχνία αυτή που συνδέεται άμεσα με την καλλιέργεια της ενσυναίσθησης. γεγονός που ενισχύει την κοινωνική ανάπτυξη των παιδιών. Συνολικά, η ανάγνωση και η αφήγηση, στο πλαίσιο της Μοντεσσοριανής εκπαίδευσης, είναι βασικά μέσα για την ολόπλευρη ανάπτυξη του παιδιού, τόσο σε γνωστικό όσο και σε συναισθηματικό επίπεδο. 

Ως εκπαιδευτικός αλλά και ως μαμά, ενστερνίζομαι τις απόψεις αυτής της μεγάλης παιδαγωγού και σας συστήνω τρία βιβλία παιδικής λογοτεχνίας της πρόσφατης εκδοτικής παραγωγής (με αλφαβητική σειρά). Καλές αναγνώσεις με χιούμορ, φαντασία, ευαισθητοποίηση και φυσικά με εκπληκτικές εικόνες!

της Αγγελικής Λάλου «Η Σίσση των επτά θαλασσών» και εικονογράφηση της Ναταλίας Καπατσούλια (Εκδόσεις Φουρφούρι-Brainfood, 2024) 

«Μπορεί να μην έχω γίνει ακόμη η Σίσση των επτά θαλασσών. Αλλά θα γίνω. Αυτό είναι το όνειρό μου. Και δεν είναι εύκολο όνειρο, το γνωρίζω. Ούτε συνηθισμένο. Και πολλοί μου λένε (σχεδόν όλοι) ότι είναι αδύνατο. Αλλά εγώ τουλάχιστον θα βάλω τα δυνατά μου και θα το προσπαθήσω. Και θα γυρίσω όλη τη γη, από την καλή κι από την ανάποδη. Από τον Αρκτικό ως τον Βόρειο Ατλαντικό και από τον Νότιο Ατλαντικό μέχρι τον Ινδικό και από τον Βόρειο Ειρηνικό έως τον Νότιο Ειρηνικό και τον Νότιο (ή Ανταρκτικό) Ωκεανό. Με μερικές ενδιάμεσες στάσεις στη Μεσόγειο, την Αδριατική, την Κασπία, τη Μαύρη, την Ερυθρά και την Αραβική Θάλασσα. Θάλασσα για θάλασσα δεν θα αφήσω. Θα έρθεις μαζί μου;»

Γνώρισε τη Σίσση, σε αυτό το πρώτο βιβλίο της σειράς, και ετοιμάσου να γυρίσεις μαζί της σε όλες τις θάλασσες του κόσμου, μέσα από τις επόμενες περιπέτειές της! (Από το οπισθόφυλλο)

της Χαριτίνης Μαλισσόβα «Μια μέρα στον βυθό» και εικονογράφηση της Σίσυς Κυλερτζή (Εκδόσεις Αρμός, 2022) 

«Τι συμβαίνει μια μέρα στον βυθό όταν ένα καινούργιο ψάρι προσπαθεί να μπει στην παρέα που έχουν ήδη οι γοργόνες και τα ψαράκια; Γιατί κρύβονται κάθε φορά που τους πλησιάζει; Φταίει το περίεργο, Μεγάλο ψάρι, ή μήπως έχουν αποφασίσει πως δεν θέλουν άλλους στην παρέα τους; Ποιος είναι ο ρόλος της Σοφής γοργόνας; Ποια συμβουλή τους είχαν δώσει οι Νεράιδες και πώς θα βεβαιωθούν ότι είχαν δίκιο; Τι θα συμβεί στη Μικρή γοργόνα και πότε η παρέα θα καταλάβει τι θέλει το Μεγάλο ψάρι; Τι θα έχει γίνει ως το βράδυ και πώς θα είναι η επόμενη μέρα στον βυθό;

Ένα παραμύθι για τη φιλία, την αλληλεγγύη, τον σεβασμό, την αποδοχή του διαφορετικού άλλου. Επειδή «Μια μέρα στον βυθό» μπορεί να είναι «Μια μέρα οπουδήποτε υπάρχουν παρέες παιδιών».

Περιέχει δημιουργικές δραστηριότητες για τα παιδιά και οδηγίες προς τους εκπαιδευτικούς για χρήση του στη σχολική τάξη. (Από το οπισθόφυλλο)

και της Τασούλας Τσιλιμένη «Μια αρκούδα στην μπανιέρα» και εικονογράφηση της Αιμιλίας Κονταίου (Εκδόσεις Ελληνοεκδοτική, 2024)

« Πώς θα ένιωθες, αν έβρισκες μια πολική αρκούδα στην μπανιέρα, και μάλιστα να χρησιμοποιεί το αφρόλουτρό σου; Τι θα σκεφτόσουν, αν έβλεπες έναν ελέφαντα κρεμασμένο στην απλώστρα στο μπαλκόνι σου; Γιατί το ταβάνι του Ορφέα γέμισε καλάθια; Τι δουλειά κάνει ο μπαμπάς του και συχνά γυρίζει σπίτι με μια παραγεμισμένη σακούλα απορριμμάτων;»

Μια ιστορία για την επαναχρησιμοποίηση των αντικειμένων και των παιχνιδιών, για την αξία της ανταλλαγής και της εκτίμησης των πραγμάτων. (Από το οπισθόφυλλο)

* Η Μαρία Μοντεσσόρι (Maria Montessori, 1870-1952) ήταν Ιταλίδα γιατρός, παιδαγωγός και πρωτοπόρος της εκπαίδευσης. Ήταν η πρώτη γυναίκα που αποφοίτησε από την Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου της Ρώμης. Μελέτησε την ανάπτυξη των παιδιών, εστιάζοντας σε παιδιά με μαθησιακές δυσκολίες, και ανέπτυξε μια καινοτόμο παιδαγωγική μέθοδο που βασίζεται στην αυτονομία, τη βιωματική μάθηση και το προσαρμοσμένο περιβάλλον. Το 1907 ίδρυσε το πρώτο «Σπίτι των Παιδιών» (*Casa dei Bambini*). Το έργο της εξαπλώθηκε παγκοσμίως, επηρεάζοντας τη σύγχρονη εκπαίδευση. Πέθανε το 1952 στην Ολλανδία, αφήνοντας σημαντική παρακαταθήκη στην παιδαγωγική επιστήμη.

® Η Κατερίνα Λιάτζουρα είναι ποιήτρια και μεταφράστρια.

https://katerinaliatzoura.gr/ 

Σταμάτης Παρασκευάς | Ερωτικό παραμύθι

Την ιστορία αυτή την ψιθυρίζουν τα βράδια οι ερωτευμένοι. Και λένε πως, πολλές φορές δεν την ψιθυρίζουν οι ίδιοι, μα την τραγουδάει η νύχτα όπως ξαπλώνει πάνω στα σώματά τους. Και λένε πως, αν κάποιος κρυφακούσει την ώρα εκείνη χάνει την ακοή του για λίγο.

Ένα βράδυ, λοιπόν, ήταν ριγμένα δυο κορμιά, ένας άντρας και μια γυναίκα, σαν πανωφόρι στους ώμους του κυνηγού και σαν το χιόνι απλωμένο στις μακρινές βουνοκορφές.

Κι η νύχτα -ή ο άντρας- είχε ξεκινήσει την ιστορία. Η κοπέλα είχε τυλιχτεί γύρω του, ρίζα βυθισμένη μες στο χώμα ενός δέντρου πανύψηλου. Με τα δάχτυλά της χάιδευε τους πνεύμονές του και γαργαλούσε το συκώτι του. Κι η γυναίκα ήταν ολάκερη κερασιά.

Μα το πρωί σαν ήρθε το φως, η γυναίκα που 'χε ξαναγίνει άνθρωπος από κερασιά, μα όσα της έλεγε ο άντρας της πως εκείνη είχε γίνει -η κερασιά και το χάδι μες στα σπλάχνα του- εκείνη ορκιζόταν ξανά και ξανά πως η ίδια τα είχε ονειρευτεί και δει για τον αγαπητικό της: ότι εκείνος είχε ριζώσει στα σπλάχνα της και άνθιζε και λύγιζε στον νυχτερινό αγέρα.

Και λένε, πως το όνειρο μπλέκεται με τον ξύπνιο, όπως δυο εραστές κι όπως η ρίζα με το χώμα και η φυλλωσιά της κερασιάς με τα αστέρια. Και λένε πως κάθε πρωί έβγαζαν ο ένας από τα μαλλιά του άλλου κεράσια άγουρα και από τα χείλια τους φιλιά και από τα πόδια τους τινάζανε το χώμα.

Κι ο άντρας έλεγε με ήρεμη, βαθειά, βαριά φωνή την ιστορία. Και το στέρνο της κοπέλας άνθιζε σαν κερασιά τον χειμώνα. Και τα χείλη της έσκασαν σαν μπουμπούκι. Κι ήρθε μια άνοιξε και έπνιξε το δωμάτιο μες στο χειμώνα.

Κι ο άντρας συνέχιζε. Ώσπου ρίζωσαν τα δάχτυλα της γυναίκας βαθειά μες στην κοιλιά του και τα πόδια της έγιναν μια άβυσσος στα τριχωτά γυμνά του πόδια. Και η κερασιά μεγάλωνε και τα μπουμπούκια πλήθαιναν κι η βροχή έξω μες στου χειμώνα την καρδιά φούντωνε.

Και η αγάπη μες στου άντρα την καρδιά φούντωνε. Ώσπου η κερασιά χτύπησε στο ταβάνι κι ο άντρας έγινε το ρίζωμα της κερασιάς.

Και κάπως έτσι τελειώνει το παραμύθι: το πρωί έβγαζαν ο ένας από τα μαλλιά του άλλου αστέρια άγουρα κι αυτό συνέχιζε όσο νύχτωνε και κάθε που ξημέρωνε.