Παρασκευή, 20 Ιουλίου 2018

Αχ να 'χα πόδια πιο γερά | Σοφία Σταθάκη

Θέλω να ξυπνήσω αέρας
και να κοιμηθώ άνθρωπος
να τρέχω σαν πούπουλο
και ν' αναπνέω σαν σύννεφο.

Αχ να' χα πόδια πιο γερά να μην πονάνε
να' χα και χέρια δυνατά να σε κρατήσουν
να' ταν κι η μέρα πιο μικρή για να τη βγάλω
μα να' χε χώρο και για μένα, να προλάβω.
Να μην κουράζομαι, να τρέχω, να μπορώ
να κουβαλώ τα μάτια σου απ' την κορφή ως την ποδιά μου
κι όταν θα λύνω τα μαλλιά μου να' σαι εκεί
να τα χαϊδεύεις και ξανά να μου τα πλέκεις.

Θέλω να χαϊδέψω τις ρυτίδες σου
και να μετρήσεις τις ελιές μου
να σε ζωγραφίζω τυφλή
και να σ' ακούω κουφή. 
Και να με βρίσκεις στο σκοτάδι
και να σου δίνω το φως
να σου δίνω το φως
το φως το δικό σου.


Βιβλιωθείτε | Αγαπημένοι Συγγραφείς προτείνουν τα αναγνώσματα του καλοκαιριού

Επιμέλεια : Μαρίνα Καρτελιά.




Ζητήσαμε από αγαπημένους συγγραφείς του Pause να μας προτείνουν βιβλία για το καλοκαίρι. Εκείνοι ανταποκρίθηκαν αμέσως και παρά τις αυξημένες υποχρεώσεις όλων, πρόθυμα ετοίμασαν τις προτάσεις τους τις οποίες και σας παρουσιάζουμε. (Εμείς απλά επισημαίνουμε τα πιο πρόσφατα βιβλία του καθενός).

Τους ευχαριστούμε για την τιμή και καθοδήγηση στα αναγνωστικά μας μονοπάτια. 

Καλό καλοκαίρι συντροφιά με αξιόλογα βιβλία. Καλή δύναμη και καλή συνέχεια στους εκλεκτούς μας











Στη ρότα του καλοκαιριού, της εποχής των άκρων, που οξύνει όλες σου τις αισθήσεις και δικαιολογεί επικίνδυνες διαδρομές από τα ύψη στα πιο ερεβώδη βάθη σου, τα δύο αυτά βιβλία μού κράτησαν τα μπόσικα. 





Κάτω από ήλιο καυτό που ρίχνει φως στη μεγαλύτερη από τις αλήθειες ή που σε κάνει, τυφλώνοντάς σε, να κλείνεις τα μάτια μπροστά της, ο Εκκλησιαστής σε απόδοση Θάνου Σαμαρτζή (Δώμα, 2017) έρχεται θαρρείς από πάντα για να μείνει για πάντα στο προσκέφαλο του αναγνώστη του. 



«Κι όλα τα έργα πού 'γιναν κάτω από τον ήλιο τα κοίταξα και είδα: όλα τους ανώφελα, κυνήγι του ανέμου». Η υποψία της αξίας της ύπαρξης μέσα από την ματαιότητά της, μια γεύση ούτε γλυκιά ούτε ακριβώς πικρή, μια γεύση ωστόσο έντονη, οξεία και απροσδιόριστα ερεθιστική, αυτό μου άφησε τούτο το συνταρακτικό ανάγνωσμα.






Καϊάφας


Και για να ξορκίσω το κακό, ένα βιβλίο με πολύ φως (αλλά και πολύ κρυμμένο σκοτάδι εντός του), εντιμότατο, με γραφή καθαρή, μαγνητική, ρέουσα, ένα βιβλίο βουτηγμένο στο καλοκαίρι και στις ενορμήσεις του, ο Καϊάφας του Νίκου Αδάμ Βουδούρη (Πατάκης, 2016) διαβάζεται και σε διαβάζει νερό, σε καθίζει στη θέση του συνοδηγού και σε ταξιδεύει στα έσω και στα έξω φλεγόμενα τοπία που σημαδεύουν, και κυρίως καθορίζουν, τον προορισμό σου.



Βίκυ Τσελεπίδου, 


Φωτογραφία του Χαράλαμπος Γιαννακόπουλος.













Ντάνιελ Μέντελσον, Μια Οδύσσεια. Ένας πατέρας, ένας γιος, ένα έπος, μετάφραση: Μαργαρίτα Ζαχαριάδου, εκδόσεις Πατάκη




An Odyssey
Πατέρες και γιοι από την Νέα Υόρκη στην Ιθάκη

Η Οδύσσεια του Ομήρου, παρά τον τίτλο της, δεν είναι μόνο ένα ποίημα που αφηγείται τον νόστο του Οδυσσέα στην πατρίδα και το σπίτι του. Είναι επίσης, μεταξύ άλλων, και ένα έπος για τους πατέρες και τους γιους: ξεκινάει με τον Τηλέμαχο που αναζητάει τον πατέρα του, και ταυτόχρονα ωριμάζει ο ίδιος περνώντας από την παθητικότητα της παιδικής ηλικίας στην ενήλικη ζωή, και ολοκληρώνεται με την τελική αναγνώριση του Οδυσσέα, από τον δικό του πατέρα αυτή τη φορά, τον Λαέρτη.



Ο Αμερικανός συγγραφέας, κλασικός φιλόλογος και επιφανής κριτικός Ντάνιελ Μέντελσον χρησιμοποιεί το έπος για να μιλήσει για τη δύσκολη, όπως όλες, σχέση του με τον δικό του πατέρα. Με αφορμή ένα σεμινάριο που διδάσκει στους φοιτητές του, το οποίο αποφασίζει αίφνης να παρακολουθήσει και ο πατέρας του, και μια θεματική κρουαζιέρα στη Μεσόγειο, στους τόπους της Οδύσσειας, την οποία θα κάνουν μαζί το επόμενο έτος, ο συγγραφέας γνωρίζει, για πρώτη ίσως φορά, όψεις του ογδόντα ενός ετών πατέρα του που δεν ήξερε μέχρι τότε. 



Με αυτή την αφορμή, γράφει ένα εξαιρετικά ευανάγνωστο βιβλίο που συνυφαίνει αριστοτεχνικά τον σχολιασμό και την ερμηνεία του ομηρικού έπους με το οικογενειακό χρονικό και δείχνει πόσο πολυεπίπεδη και διαχρονική είναι η αφήγηση και η σκέψη του Ομήρου και πόσο δύσκολη, και παρηγορητική ταυτόχρονα, μπορεί να είναι η προσέγγιση πατέρα και γιου.



Χρήστος Χρυσόπουλος, Η γη του θυμού, εκδόσεις Νεφέλη

Φωτογραφία του χρήστη Η ΓΗ ΤΟΥ ΘΥΜΟΥ.
Τυφλή οργή στην Αθήνα

Υπάρχει ένας θυμός που δεν γνωρίζει την προέλευσή του και δεν έχει αντικείμενο, μια οργή που δεν στρέφεται εναντίον συγκεκριμένου στόχου, ένα μίσος που θολώνει την όραση και το μυαλό και βάφει τα πάντα μ’ ένα θαμπό κόκκινο χρώμα. Ένας διάχυτος θυμός που γίνεται αντιληπτός στα μικρά ξεσπάσματα της καθημερινότητας και, αναπόφευκτα, στις εκκωφαντικές του εκρήξεις. Γι’ αυτό το τυφλό μίσος που καλύπτει την πόλη και τις ζωές μας γράφει ο Χρήστος Χρυσόπουλος στη νουβέλα του Η γη του θυμού.

Κάνοντας χρήση τριών διαφορετικών λογοτεχνικών τρόπων, του θεατρικού διαλόγου, της αφήγησης και του θεωρητικού λόγου, περιγράφει και ανατέμνει την παρουσία του κυρίαρχου αυτού συναισθήματος στον σιδηροδρομικό σταθμό, στους εργασιακούς χώρους, στις συγκρούσεις μεταξύ διαδηλωτών και αστυνομίας, μεταξύ παιδιών και γονέων στην οικογένεια, στις σχέσεις αντρών και γυναικών, στους δρόμους: Κι έτσι, με κάθε ευκαιρία ο θυμός απλώνεται. Τίποτα δεν μπορεί να τον εκτονώσει. Δεν είναι θυμός που στοχεύει σε κάτι. Δεν είναι θυμός που ελπίζει. Δεν είναι θυμός που ωφελεί. Είναι θυμός τυφλός, παροξυσμικός και δειλός. Δεν είναι αγανάκτηση, αλλά αηδία. Απελπισία. Θυμός που σκοτώνει τον ίδιο τον οργισμένο.




Το εικοσιτετράωρο ενός αναγνώστη, Χαράλαμπος Γιαννακόπουλος,
Τι κοιτάζει στ' αλήθεια ο ποιητής 
Εκδόσεις Πόλις








η εικόνα προφίλ του Νίκος Δαββέτας





1.      Σεμπάστιαν Μπάρι: «Μέρες δίχως τέλος» (ΙΚΑΡΟΣ)



Μέρες δίχως Ï„Î­Î»Î¿Ï‚Ο Ιούλιος στη γλώσσα των ινδιάνων Σιού, είναι «ο μήνας του Αρσενικού Ελαφιού» και αυτόν τον μήνα σας προτείνω να διαβάσετε το οδοιπορικό δυο περιθωριακών νέων στην Αγρια Δύση έτσι όπως το αναπλάθει ο Ιρλανδός μυθιστοριογράφος Σεμπάστιαν Μπάρυ στο επικής πνοής έργο του «Μέρες δίχως τέλος» (εκδόσεις Ικαρος, μτφ Μαρία Αγγελίδου) Οι «μέρες» του Σεμπάστιαν τα έχουν όλα: έρωτες, σφαγές, εμφύλιους, φιλίες, προδοσίες, το κυριότερο όμως είναι ότι «κυλάνε». 

Η εξαιρετική χρήση της γλώσσας και ο καταιγιστικός ρυθμός της αφήγησης, δεν σου αφήνουν περιθώρια …επανάπαυσης.



2.      Χαβιέρ Θέρκας: «Ο απατεώνας» (ΠΑΤΑΚΗΣ)



Ο απατεώνας



Το μυθιστόρημα του «Στρατιώτες της Σαλαμίνας» καθιέρωσαν τον Χαβιέρ Θέρκας ως συγγραφέα που προβάλλει το αναθεωρητικό κύμα της Ιστορίας. «Ο Απατεώνας» που μόλις κυκλοφόρησε (εκδόσεις Πατάκη, μτφ Γεωργία Ζακοπούλου) επανέρχεται στην αθέατη πλευρά του Ισπανικού εμφυλίου παρουσιάζοντας την πραγματική ιστορία του Βαρκελονέζου Ενρίκ Μάρκο που για χρόνια παρίστανε τον εξόριστο αντιφρανκιστή, επιζώντα των φασιστικών και ναζιστικών στρατοπέδων. Ποιος όμως ήταν ο Ενρίκ Μάρκο και ποιοι οι πραγματικοί ήρωες;

Ένα μυθιστόρημα βασισμένο σε ντοκουμέντα και μαρτυρίες.






Νίκος Δαββέτας
Η Εβραία Νύφη, εκδόσεις Μεταίχμιο.





Κώστας Καβανόζης :




Θέλω να μιλήσω για δυο μυθιστορήματα από την πρόσφατη ελληνική παραγωγή, δυο βιβλία που ρούφηξα άπληστα και που ζήλεψα, καθώς θα ήθελα να τα έχω γράψει εγώ. Το πρώτο είναι οι «Δενδρίτες» της Κάλλιας Παπαδάκη.









Αποτέλεσμα εικόνας για δενδρίτες


Δεν θα επαναλάβω εδώ το θέμα και την υπόθεση του βιβλίου, είναι πράγματα που πολύ εύκολα μπορεί κανείς να τα εντοπίσει στο Διαδίκτυο και στην πληθώρα των κριτικών που γράφτηκαν γι’ αυτό. Θα γράψω για το γλυκό μουρμούρισμα, το γλυκό ψιθύρισμα της γλώσσας του που ακόμα ηχεί στα αυτιά μου, μήνες μετά την ανάγνωση του βιβλίου. Θα γράψω για τη χαμηλή και γεμάτη μελαγχολία αφηγηματική φωνή του, φωνή που έφτασε ως πολύ πίσω μέσα μου και ξαναζωντάνεψε άλλες που είχα ακούσει διαβάζοντας στην εφηβεία μου και πιο πίσω ακόμα. Φωνές από εκείνες που, όσο περνάει ο καιρός σου, τόσο πιο δύσκολο γίνεται να πιστέψεις ότι τελικά τις συνάντησες. Μου θύμισαν οι «Δενδρίτες» τι θα πει να σε παίρνει απαλά ένα βιβλίο από το χεράκι, να σου λέει «πάμε, έχω να σου πω…» κι εσύ ανυποψίαστος να πηγαίνεις.








Αποτέλεσμα εικόνας για πρωινή γαλήνη


Το δεύτερο μυθιστόρημα είναι η «Πρωινή γαλήνη» του Ηλία Μαγκλίνη. Ούτε εδώ θα μιλήσω για την υπόθεση και το θέμα, τα οποία επίσης μπορεί να πληροφορηθεί κανείς από τις πολυάριθμες κριτικές του βιβλίου. Εδώ θα μιλήσω για την αίσθηση του να ξυπνάς από ένα όνειρο που μέσα του ζούσες μια πολύ δυνατή αλλά ξεχασμένη σου πια επιθυμία και που ήσουν σίγουρος, κι ας πετάριζε μια αδιόρατη ανησυχία στο βάθος, ότι αποκλείεται να μην είναι αλήθεια. Στην αρχή βέβαια ανοίγεις τα μάτια σου και τη βλέπεις την αλήθεια εκείνη που διαλύεται στο φως του πρωινού και στενοχωριέσαι πολύ. Αλλά καθώς συνέρχεσαι και σηκώνεσαι από τον ύπνο σου καταλαβαίνεις ότι κάτι σου έχει αφήσει ακόμα, κάτι που μάλλον είναι αρκετό να σου ομορφύνει λίγο τη μέρα και αύριο βλέπουμε.





Κώστας Καβανόζης



Καλή ανάγνωση σε όλους !

The Lost City of Z | Νίκος Νούλας


Ο Τζέημς Γκρέυ (James Gray) μετά το Two Lovers και το The Immigrant σκηνοθετεί και υπογράφει το σενάριο της ταινίας ” The Lost City of Z”. Η ταινία βασίζεται στην αληθινή ιστορία του Percy Fawcett( Τσάρλι Χάνναμ) , ενός Άγγλου στρατιωτικού που εξερεύνησε τον Αμαζόνιο. 

Αυτός αρχικά βρέθηκε εκεί ως εκπρόσωπος της Βρετανικής Αυτοκρατορίας για να διευθετήσει τη διαμάχη Βολιβίας και Βραζιλίας για τα σύνορά τους. Έπειτα , διασχίζοντας τον Αμαζόνιο ανακάλυψε αρχαιολογικά ευρήματα που του δημιούργησαν την πεποίθηση ότι υπήρχε εκεί μια χαμένη πόλη. Πίσω στην Αγγλία βίωσε την αποδοκιμασία των συναδέλφων του αλλά και του κόσμου καθώς τότε οι λαοί της νότιας Αμερικής θεωρούνταν κατώτεροι από τους Ευρωπαίους κάτι που ο Fawcett προσπάθησε να καταρρίψει. 

Σύντροφός του στα ταξίδια ήταν ο Henry Costin( Ρόμπερτ Πάττινσον) , την γυναίκα του υποδύεται η Σιέννα Μίλλερ και τον γιό του Jack, ο Τομ Χόλλαντ.
Ο Χάνναμ και ο Πάττινσον δίνουν την καλύτερη ερμηνεία στις καριέρες τους. Και οι δύο στο παρελθόν είχαν επιλέξει ρόλους (Pacific Rim)(The Twilight Saga), οι οποίοι ήταν τραγικοί και δεν τους άφησαν να αναδείξουν το ταλέντο τους. Σε αυτήν την ταινία το καλό σενάριο και η σκηνοθεσία βοήθησαν σε αυτό. Επίσης η φωτογραφία της ταινίας είναι εξαιρετική με υπεύθυνο αυτής τον Ιρανό Darius Khondji( Se7en , Amour). Την ίδια στιγμή το Production Design είναι πολύ καλό δίνοντας την αίσθηση της εποχής.

Παρόλα αυτά η ταινία αντιμετωπίζει κάποια προβλήματα. Καταρχάς, είναι αρκετά μεγάλη σε διάρκεια (2 ώρες και 20 λεπτά). Αυτό δε θα ήταν θέμα αν είχε αξιοποιηθεί σωστά ο χρόνος. Όμως εδώ ο σκηνοθέτης ξοδεύει αρκετό χρόνο σε συναντήσεις και συζητήσεις στην Αγγλία , ενώ τα γεγονότα στην ζούγκλα είναι και πιο ενδιαφέροντα και η ουσία της ταινίας. Επιπλέον , η ερμηνεία της Sienna Miller είναι αρκετά αδύναμη και ο χαρακτήρας της όχι καλά ανεπτυγμένος. Τέλος, κάποιες αποφάσεις του γιού του Percy Fawcett λόγω της μη εξερεύνησης του χαρακτήρα του δεν βγάζουν νόημα και δεν είναι αποτέλεσμα προηγούμενων πράξεών του.



Πέμπτη, 19 Ιουλίου 2018

Στράτης Μυριβήλης | Κατερίνα Καλαμπάκα


Ο Στράτης Μυριβήλης πέθανε σαν σήμερα το 1969 από καρκίνο. Κατάφερε να πρωτοτυπήσει τόσο όσο και να ξεχωρίσει στην ιστορία της νεοελληνικής λογοτεχνίας με ιδιαίτερο τρόπο. Υπήρξε, ακόμη, σπουδαίος δημοσιογράφος και κατά κύριο λόγο από αυτή του την ασχολία βιοποριζόνταν. Γεννήθηκε το 1890 σ' ένα μικρό χωριό της Λέσβου καταγόμενος από μία οικογένεια, που ασχολούνταν με το εμπόριο και τη γη. Το πραγματικό του όνομα ήταν Ευστράτιος Σταματόπουλος κι ήταν ο μεγαλύτερος από τα συνολικά πέντε παιδιά της οικογένειας. Η μητέρα του είχε καταγωγή από την Πόλη και οι αδερφοί της είχαν υψηλό μορφωτικό και πνευματικό επίπεδο για την εποχή. Ο ένας από τους δύο θείους του Στράτη Μυριβήλη υπήρξε καθηγητής Φιλολογίας και Ιστορίας στη Χάλκη. Έτσι, ο συγγραφέας εμπνεύστηκε και πάτησε στα χνάρια των θείων του. 

Γενικότερα, η Λέσβος είχε “παράδοση” στους πνευματικούς ανθρώπους. Γύρω στα επτά με οχτώ του χρόνια ο Μυριβήλης ξεκινάει να γράφει. Η κλίση του προς την λογοτεχνική δημιουργία φωνάζει από μακριά και αμέσως επόμενο φυσικά είναι να γραφτεί μετά από χρόνια στη Φιλοσοφική Αθηνών, αλλά διακόπτει τις σπουδές του για να πάει εθελοντής στους Βαλκανικούς πολέμους. Το 1912 μαζί με άλλους δώδεκα Λέσβιους φοιτητές θα συναντήσει τον Ελευθέριο Βενιζέλο ζητώντας του να στρατευτούν. Έτσι, παίρνει μέρος και στους δύο Βαλκανικούς πολέμους. Επίσης, στρατεύτηκε και για τον Α' Παγκόσμιο. 

Κατά το 1914-1918 έχουμε τον Α' Παγκόσμιο πόλεμο, ο οποίος αποτελεί σοκ, ειδικά για τους λαούς που πήραν μέρος. Είναι ένα εξαιρετικά τραυματικό γεγονός κι έχουμε εκατομμύρια νεκρούς. Αίτια του ήταν: ο ιμπεριαλισμός, ο εθνικισμός και ο μιλιταρισμός. 

Όλα τα παραπάνω, ενέπνευσαν τον συγγραφέα μας να γράψει το γνωστό σε όλους έργο “Ζωή Εν Τάφω”, ένα κείμενο το οποίο ξεκίνησε να γράφεται μέσα στα χαρακώματα του πολέμου. Είναι το μοναδικό έργο της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας για τον Α' Παγκόσμιο πόλεμο, που γράφεται αμέσως μετά τον πόλεμο. Ο Σκαρίμπας και ο Βενέζης έγραψαν εξίσου για το τρομερό αυτό γεγονός, αλλά πολύ πιο μετά.

Με οδηγό το βίωμα του (ρεαλισμός) δημιούργησε έναν ήρωα (μυθοπλασία) στο έργο του και μέσα απ' αυτόν μιλούσε εκείνος πετυχαίνοντας έτσι μία αρμονική αληθοφάνεια, που δεν είναι εύκολο να πετύχει ένας συγγραφέας όταν είναι ο πρωταγωνιστής του πυρήνα. Επίσης, για το έργο αυτό έχουμε 7 εκδόσεις (διαφορετικές γραφές πιο απλά) διότι έγιναν πολλές προσθήκες, τροποποιήσεις ή και αφαιρέσεις (λόγω της λογοκρισίας). Οι σημαντικότερες αλλαγές, ενημερωτικά, είναι μεταξύ πρώτης και δεύτερης έκδοσης και η δεύτερη είναι πιο κοντά στο “τελικό κείμενο”. 

Η απορία, συνήθως, του αναγνώστη είναι : “γιατί δεν έγραφε εξ' αρχής μία αυτοβιογραφία;” . Γιατί δεν ήταν ένας απλός συγγραφέας. Ήθελε ο αναγνώστης να δει το βίωμα του σαν λογοτεχνικό κείμενο, σαν ένα βιβλίο για το καθένα που πολέμησε ή που του στέρησε κάποιον ο φρικτός πόλεμος. Δεν γράφει ένα απλό μυθιστόρημα, δεν λέει μία ιστορία. Αυτό που κάνει και πουλάει χιλιάδες αντίτυπα και φτάνει στο σημείο να κάνει τόσες εκδόσεις είναι να πατάει με το ένα πόδι προσωπικό ημερολόγιο και με το άλλο στην επιστολογραφία. Νέα γραμματειακά είδη για την εποχή, τα οποία τα πάντρεψε και έφερε κάτι καινούργιο κι πιο ελκυστικό από μία απλή αντικειμενική ιστορία κι έναν παντογνώστη αφηγητή. Αυτό ήταν μία λογοτεχνική πρωτοπορία που ξεπέρασε τα σύνορα. 

Άλλοι τον εντάσσουν λογοτεχνικά στην “συμβολική” γενιά του '20 κι άλλοι στην “μοντέρνα” γενιά του '30. Αν το σκεφτεί κάποιος καλύτερα, όμως, εντάσσεται στην γενικότερη σφαίρα της νεοτερικότητας στην ελληνική λογοτεχνία. Πάντρεψε το ημερολόγιο με την επιστολή κάτω από την ομπρέλα του μυθιστορήματος. Άνοιξε το συγγραφικό του “εγώ” στο κόσμο. Δεν μιλούσε ιδιωτικά, αλλά δημόσια. Όλα αυτά είναι ξεκάθαρα νεοτερικά στοιχεία χωρίς “μοντέρνες” ή “συμβολικές” ταμπέλες. 

Η γενιά που γαλουχήθηκε με τους αγώνες του Ψυχάρη για την ελληνική γλώσσα, παρακολούθησε την αναγέννηση του ελληνικού έθνους με τους βαλκανικούς πολέμους και έζησε τη συντριβή της μεγάλης ιδέας με τη μικρασιατική καταστροφή. Από τα πιο ζωηρά και μαχητικά πνεύματα της γενιάς του, βρέθηκε σε συνεχή επαφή με τα σύγχρονα του γεγονότα, έχοντας πάντα στο νου του τον αναγνώστη. Η χρησιμοποίηση γλώσσας κυμάνθηκε ανάμεσα στην καθαρή δημοτική και στη δημοσιογραφική μικτή. Ο λόγος του πυρετικός, διατηρούσε τη ζεστασιά και τον τόνο της προφορικής ομιλίας, πλούσιος σε εικόνες, με άφθονα λυρικά στοιχεία. Η γραφή του ταλαντεύτηκε κάποτε ανάμεσα στον ρεαλισμό και τον τρυφερό φυσιολατρικό λυρισμό. 

Κάπως έτσι άρχισε να μας τραβά το “κείμενο” εμάς τους φανατικούς αναγνώστες. Όταν κάποιοι ανοίχτηκαν κι έγραφαν σαν να βλέπουν στα μάτια μας, τα δικά τους μάτια ή τα μάτια που θα ήθελαν να δουν, που ωστόσο έδειχναν και σε εμάς γνώριμα. Όταν κάποιοι έσπασαν τους δεοντολογικούς κανόνες της τριτοπρόσωπης αφήγησης, του κλασικού και της μονότονης περιγραφής τοπίων ή οτιδήποτε επιφανειακού. Όταν ο έρωτας, το πάθος, το φρικτό και ο πόλεμος έγιναν πρωταγωνιστές, τότε φτάνουμε μετά από χρόνια γράφουμε εγκώμια και να διαβάζουμε εκείνους τους κάποιους κι ένας από αυτούς είναι ο Στράτης Μυριβήλης. 

Σαν συγγραφέας υπήρξε πρωτοπόρος και μοναδικός στην πένα, αλλά είχε τα μελανά του σημεία σαν προσωπικότητα. Μετά τον Αύγουστο του 1936 αλλάζει το ιδεολογικό περιεχόμενο του έργου του. Πολλοί μιλούν για την μεταστροφή του από δημοκρατικός σε βασιλικός. Υπάρχουν, επιπλέον, δείγματα λεκτικών επιθέσεων σε αριστερούς μέσω του έργου του. Όλα αυτά κάποιοι λένε πως τα έκανε επειδή φοβόταν για το μέλλον το δικό του και του έργου του ,αλλά όπως και να έχει τα παραπάνω δεν σημαίνουν ότι το έργο του χάνει σε αξία. Το ιδεολογικό περιεχόμενο δεν έχει να κάνει με την λογοτεχνικότητα παρά μόνο με γραμματειακά είδη. 

Άλλα έργα: Κόκκινες ιστορίες, Η δασκάλα με τα χρυσά μάτια (λογοκρίθηκε από το καθεστώς του Μεταξά), Η Παναγιά η γοργόνα, Το μυθιστόρημα των τεσσάρων, Διηγήματα, κλπ. 






Τις σιωπές μου, εκείνες να φοβάσαι | Έλλη Πράντζου

Μη με φοβάσαι όταν ξεσπάω, μάτια μου.
Τις σιωπές μου, εκείνες να φοβάσαι.
Όσο ακόμη σε κοιτάζω μέσα στα μάτια
σαν πεισματάρικο παιδί γεμάτο αυθάδεια και θράσος
κι οργίζομαι και παλεύω με θεούς και δαίμονες
για πάρτη σου,
θα πει πως σ' αγαπάω κι αυτό ακόμη είναι αρκετό
για να 'μαι εδώ, μαζί σου.
Όσο ακόμη μπορώ να σε πληγώνω
θα πει ότι πληγώνομαι ακόμη κι εγώ.
Αν με δεις ποτέ να χάνομαι,
αν με δεις να μη θυμώνω,
αν καταλάβεις πως ήρεμη στέκομαι
απέναντι σε όσα κάποτε με έφερναν στα άκρα
τότε δε θα μπορώ να σου λέω πια
να μη φοβάσαι, μάτια μου.
Γιατί τότε, ναι,
τότε από σένα θα έχω πια φύγει.
Όποιος δε με κρατάει εδώ
αργά ή γρήγορα με χάνει.
Κι αν ποτε φύγω, μάτια μου
αν ποτέ πάψω να γίνομαι κουραστικά ακραία
για τα μάτια σου
θα με έχεις χάσει οριστικά.
Κι ας σ' αγαπάω.

Πρόσεχε τι εύχεσαι λένε.
Κι αν απόψε κάνω μια ευχή
θα προσέξω να μην ενθαρρύνει αυτή
τις τάσεις φυγής μου
μα το μαζί που με τόσο πάθος χτίσαμε
παλεύοντας με τα άκρα μας
για πάρτη μας και μόνο.
Αλήθεια...
εσύ τι θα ευχόσουν;


«Μελοποιημένη ποίηση» στο Ζάππειο

Στο πλαίσιο των θεματικών συναυλιών, που περιλαμβάνει η πολιτιστική δράση «Από το Ζάππειο στον κήπο της ΕΡΤ» και τελεί υπό την αιγίδα της Ελληνικής Εθνικής Επιτροπής για την UNESCO, την Πέμπτη 19 Ιουλίου 2018 και ώρα 21:00, οι συνθέτες Πασχάλης Τόνιος και Πηγή Λυκούδη έρχονται στο προαύλιο του Ζαππείου για μια βραδιά «Μελοποιημένης ποίησης».

Ειδικότερα, η συναυλία ανοίγει με το μουσικοποιητικό έργο για το περιβάλλον «Μητέρα Γη Συγγνώμη» σε μουσική σύνθεση Πασχάλη Τόνιου, που είναι βασισμένο σε ποίηση και κείμενα μεγάλων Ελλήνων και ξένων ποιητών-στιχουργών (Οδυσσέας Ελύτης, Κωστής Παλαμάς, Γιάννης Ρίτσος, Μαρία Πολυδούρη, Νικηφόρος Βρεττάκος, Κώστας Καρυωτάκης, Ζαχαρίας Παπαντωνίου, Νίκος Γκάτσος, Διονύσης Καψάλης, Παύλος Σιδηρόπουλος, Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα, Έμιλι Ντίκινσον, Ουόλτ Ουΐτμαν κ.ά.).

Συμπράττει η Παιδική Νεανική Συμφωνική Ορχήστρα (ΠΝΣΟ). Διεύθυνση: Νίνα Πατρικίδου. Υπό την αιγίδα της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Αθηνών.

Ερμηνεύουν: Πασχάλης Τόνιος, Βασιλική Καρακώστα, Κώστας Θωμαΐδης.

Αφήγηση: Γρηγόρης Βαλτινός.

Συμμετέχουν η σοπράνο Ναυσικά Καττή, ο Ανδρέας Μαϊστράτος, η Πολυφωνική Γυναικεία Χορωδία «Καλλιτεχνήματα» Μαρία Μιχαηλίδου, καθώς και η Παιδική Χορωδία Δημήτρη Τυπάλδου.

Στο δεύτερο μέρος της συναυλίας, Έλληνες ποιητές ταξιδεύουν με τη μουσική της Πηγής Λυκούδη. Ειδικότερα, θ’ ακουστούν τραγούδια που γεννήθηκαν από τη μελοποίηση ποιημάτων των Κωστή Παλαμά, Νικηφόρου Βρεττάκου, Ζαχαρία Παπαντωνίου, Μυρτιώτισσας, Λάμπρου Πορφύρα, Γιάννη Ρίτσου, Γιωσέφ Ελιγιά, Γιώργου Σεφέρη και Γεωργίου Σουρή.

Ερμηνεύουν, η διεθνούς φήμης Ελληνίδα μεσόφωνος Alexandra Gravas, ο Σπύρος Κλείσσας, η Γεωργία Αγγέλου και ο Κώστας Χατζηκυριάκος Σβώκος.

Με τη συνθέτρια στο πιάνο συμπράττουν οι σολίστες μουσικοί: Άγγελος Κουσάκης (κρουστά), Νίκος Χατζόπουλος (μπάσο), Γάσπαρης Μαμμάς (κλαρινέτο), Δημήτρης Κοντονής (κιθάρες).

Τη συναυλία παρουσιάζει o Ανδρέας Παπασταματίου.

Info:

Πέμπτη 19 Ιουλίου 2018, στις 21:00
Είσοδος ελεύθερη

Η συναυλία μεταδίδεται απευθείας από την ΕΡΤ2, το Δεύτερο Πρόγραμμα, τους 19 Περιφερειακούς Σταθμούς της ΕΡΤ σε κάθε γωνιά της χώρας, καθώς και από τη Φωνή της Ελλάδας και το Web TV της ΕΡΤ σε όλο τον κόσμο.


Τετάρτη, 18 Ιουλίου 2018

Χειραψίες | Κάλλια Βαβουλιώτη


Η έλξη δεν ήταν ποτέ θέμα ματιών
αλλά θέμα χεριών
η αφή είναι η πιο
ειλικρινής αίσθηση
οι πιο ανειλικρινείς 
δε μου έσφιξαν ποτέ το χέρι
ήταν σε κάποια μεγάλη εταιρία
όσοι προσποιήθηκαν τους ειλικρινείς
μου το έσφιξαν πάραπάνω
όσους ντράπηκα από θαυμασμό
με χειροφίλησαν και μου κράτησαν 
παρατεταμένα το χέρι μέχρι να
σταματήσουμε τη συζήτηση
όσοι ήταν ερωτευμένοι μαζί μου
μου κρατούσαν το χέρι φανερά
πάνω στο τραπέζι

όσους ερωτεύτηκα τους κρατούσα
πάντα στο δρόμο
όσους ερωτεύτηκα δίχως σώμα 
μετά από καιρό 
όταν γύρισαν από την Γερμανία
σε μία άβολη στιγμή
με πολλούς παρόντες
σφίξαμε το χέρι
και αρκεστήκαμε σε δυο ατάκες

-Εσένα δεν σε χαιρέτισα.
-Φεύγεις ξανά;

Το πόκερ παίζεται με τα μάτια
όχι με τα χέρια
η μπλόφα στο γυάλισμα του ματιού
το πάσο στο θράσος
το κακό φύλλο στην υπεροψία
το καλό φύλλο στη σιγή

ένας  χρόνος πριν 
καλοκαίρι
εγώ ψηλά εκείνος από κάτω
δε μιλάω για σώμα
εγώ εγκλωβισμένη σ'ένα ταξίδι
που κάποτε έχασε το ενδιαφέρον του
εκείνος εγκλωβισμένος σε μια δέσμευση 
που δεν ήθελε ποτέ
οικογένεια και ηλικία
δεν γνώρισα ποτέ πιο χειροπιαστά κελιά από δαύτα
πόκερ με πολλούς ηττημένους
και εκείνος να μου μοιάζει

Αγαπάει να φεύγει
Πήγε Γερμανία
Εγώ αγαπάω να φεύγω
πήγα πιο πάνω από τον εαυτό μου
Σκότωσα τους Δήμιους μου

Δε θα ξεχάσω ποτέ εκείνο το βλέμμα
δεν άλλαξε σε τίποτα
Μυστήριο
Και εκείνο το 
"Αν όλα ήταν διαφορετικά"
Αυτό το διεισδυτικό
βλέπω τους κόσμους μέσα σου
εκείνο το "θέλω να γίνω η πιο πρωτόγονη μορφή"
του εαυτού μου μαζί σου
Αυτό το βλέμμα
Δεν με άφησε ποτέ να το ξεχάσω


Το μαξιλάρι σου | Πράξια Αρέστη

Ν' αγαπάμε τους ανθρώπους λένε και όχι τ' αντικείμενα. Κι έχουν δικαίο. Μόνο, όμως, όταν οι άνθρωποι αυτοί είναι παρόντες. Όταν αυτοί που αγαπάς φεύγουν, τι μένει ν' αγαπάς; Τις αναμνήσεις και κάτι δικό τους που άφησαν φεύγοντας. Ρούχα που ξέχασαν να πάρουν μαζί τους ή πράγματα που χρησιμοποιούσαν καθημερινά.

To ποτήρι που ήπιες για τελευταία φορά τον καφέ σου εκείνο το πρωί πριν φύγεις είναι ακόμη άπλυτο. Το σκούρο καφέ του αφρού έχει κολλήσει στο γυαλί όπως εγώ κόλλησα στο μαξιλάρι σου και κάθομαι να το χαζεύω και να παίζω με το καλαμάκι, που το ήθελες πάντα σε χρώμα πράσινο.

Το μαξιλάρι σου είναι πια ό,τι πιο κοντινό σε σένα μου έχει μείνει. Τις πρώτες νύχτες δεν τολμούσα να το αγγίξω. Ξάπλωνα δίπλα του κι απλά το κοίταζα. Σε σκεφτόμουν κι απλά άφηνα το πρόσωπό μου να γίνει λίμνη δακρύων. Σκεφτόμουν τα "γιατί', τα "ίσως", τα "αν".

Κάποιες φορές του μιλούσα και φανταζόμουν ότι είσαι εκεί. Σιγά σιγά άρχισα να του απλώνω το χέρι και το άγγιζα σαν να σου χαΐδευα το μάγουλο.

Κάποτε θύμωνα μαζί του. Όταν πια είχε πάψει να μυρίζει όπως εσύ. Όταν το σχήμα του κεφαλιού σου είχε χαθεί κι είχε πάψει να έχει σκοπό ή λόγο ύπαρξης. Τότε άρχισα μια να το πετάω στον τοίχο και στο πάτωμα και μια να το αγκαλιάζω σφιχτά και να χώνω το πρόσωπό μου μέσα του μέχρι να χρειαστεί να πάρω την επόμενη ανάσα.

Κάποιες νύχτες κοιμόμουν έχοντας το ανάμεσα στο πόδια μου ή μέσα στα χέρια μου. Ένιωθα λιγότερο μόνη, λίγοτερο λίγη.

Ήθελα να σε πάρω τηλέφωνο. Ήθελα τόσο πολύ να σου μιλήσω για το μαξιλάρι σου που σε χρειάζεται περισσότερο κι από μένα. Για να του δώσεις ξανά λόγο ύπαρξης, για να το ζεστάνεις, για ν' αφήσεις το σάλιο σου και τη μυρωδιά σου πάνω του.

Δε θα άφηνα ποτέ κανένα να κοιμηθεί στο μαξιλάρι σου κι ας με κοίταζε αυτό σαν να με παρακαλούσε για ένα νέο έρωτα, για ένα κεφάλι να ακουμπήσει πάνω του. Το έχω βάλει να ορκιστεί πώς θα σε περιμένει κι είναι σίγουρο ότι μια μέρα θα καταλάβεις και θα ξανάρθεις.

Για την ώρα κλέινω το φως, το παίρνω αγκαλιά για να το παρηγορώ και μαζί σ' ονειρευόμαστε.



Προσωπικό | Ανδρέας Παπάζογλου

Αλήθεια δε θυμάμαι
Τι ώρα ορίσαμε 
Ν' ανάψουμε τον ήλιο
Κι αλήθεια δε θυμάμαι
Άμα με νοιάζει τελικά

Κοίτα
Τα βράδια που χαϊδεύομαι
Ολομόναχος
Είναι δικά μου
Φορτίο άθραυστο 
Εμπιστευτικό και κατεπείγον
Πάντα παραδομένο εγκαίρως
Πάντα κακό
Προσωπικό
Μη και μας βρει ποτέ 
Ένα καλοκαίρι ζωντανούς
Και καλομάθουμε

Κι άμα μιλούσα ερωτικά
Θα 'ταν αλλιώς
Αλλά δεν είναι
Είναι ντροπή
Σκοτάδι είναι
Να χαϊδεύεις με το χέρι σου 
Το χέρι σου σα ξένο
Να τρέμεις 
Την σβησμένη τηλεόραση
Και τ' ανοιχτά παντζούρια
Πάγος πυρπολημένος
Σκυφτός ή ξαπλωμένος
Χνούδι πηχτό πίσω απ' τα μάτια
Το μαξιλάρι λύσσα
Και οι άγριες χαρές κάποιας ζωής
Παλιάς
Πολύ παλιάς
Να ψυχορραγούν 
Ψελλίζοντας γλυκόλογα
Μέσα από το σιφώνι του μπιντέ
Αδέσποτοι πλανήτες κατινάρες
Αράζουν τις κωλάρες τους 
Στη στέγη και σχολιάζουν 
Πράματα διάφορα αδιάφορα
Τους φουσκωτούς δακτύλιους 
Της διπλανής
Το βρώμικο νεφέλωμα 
Του απέναντι
Ή τον καινούργιο δορυφόρο
Της από πάνω
Χτυπάω τους τοίχους 
Να ξεκουμπιστούνε
Θα μου ρημάξουνε το σπίτι
Αλλά δεν ξεκουμπίζονται
Και το ταβάνι ξεχειλώνει
Μήνα το μήνα
Χρόνο τον χρόνο
Να, βλέπεις;
Το ταβάνι πλησιάζει
Το γαμημένο το ταβάνι-
Ο διαχειριστής 
Είπε κάτι για την υγρασία

Αλλά εγώ ξέρω

Κοίτα
Δεν είναι τρέλα
Θάλασσα ήσυχη είναι

Βάρκα από αφρολέξ και λάβδανο
Σ' εβένινα νερά είναι

Βαθιά είναι

Σκοτάδι είναι

Αλήθεια
Όλα καλά
Πάντα καλά

Συνήθιζα 
Να προσπαθώ
Να θυμηθώ
Τι ώρα ορίσαμε
Ν' ανάψουμε τον ήλιο

Τι βλάκας

Ο Θόδωρος Γράμψας γίνεται… Δεσποινίς Μαργαρίτα τον Οκτώβριο στο Θέατρο Τέχνης



Η γνωστή σε όλους μας δ α σ κ ά λ α, η Δεσποινίς Μαργαρίτα, έρχεται στο Θέατρο Τέχνης. Έρχεται για να μας μιλήσει για μερικά απλά, αλλά ουσιώδη πράματα - κατάλληλα για την ηλικία μας… Για όσα διδάσκονται… Για όσα δεν διδάσκονται... Και για όσα απλώς θέλουν ταλέντο... όπως ο έρωτας.
Η συνέχεια του μαθήματος τον Οκτώβριο στη σκηνή της Φρυνίχου.

Στο ρόλο της Δεσποινίδας Μαργαρίτας ο Θόδωρος Γράμψας,
ο οποίος υπογράφει και τη σκηνοθεσία της παράστασης.

Η Δεσποινίς Μαργαρίτα του Ρομπέρτο Ατάϋντε, είναι δασκάλα δημοτικού. Είναι η πρώτη μέρα μαθημάτων και οι θεατές, είναι οι μαθητές της τάξης. Ο μονόλογός της είναι ένα μάθημα πολιτικό. Ένα σχόλιο πάνω στην εξουσία. Έχει ανέβει σε περισσότερες από τριάντα χώρες. Στην Ελλάδα ανέβηκε πρώτη φορά το 1975 σε σκηνοθεσία Μιχάλη Κακογιάννη και την αξέχαστη Έλλη Λαμπέτη στον ομώνυμο ρόλο.