.jfif)
Το κείμενο αυτό γράφτηκε με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα κατά του Καρκίνου (4 Φεβρουαρίου). Η πρώτη δημοσίευση το 2019 ήταν ανώνυμη γιατί δεν είχε ως στόχο να περιγράψει την εμπειρία ενός συγκεκριμένου ατόμου αλλά να ευαισθητοποιήσει. Σήμερα, 7 χρόνια μετά, με αφορμή τη συμμετοχή της αδελφής μου στο Greece Race for the Cure, το ξαναδημοσιεύω ενημερωμένο και επώνυμο πλέον.
Λένε ότι το κακό πολλές φoρές έρχεται από εκεί που δεν το περιμένεις (και για το καλό το ίδιο λένε αλλά δεν είναι αυτό το point τώρα). Έτσι ξαφνικά ήρθε και σ’ εμάς. Μια μέρα η μητέρα μου μου ανακοίνωσε ότι η γιαγιά μου είχε καρκίνο στον μαστό και μάλιστα σε προχωρημένο στάδιο. Η μητέρα της είχε πεθάνει απ’ την ίδια μορφή ενώ κι άλλα μέλη της οικογένειάς της έφυγαν απ’ την ίδια αρρώστια. Δε μπορώ να πω ότι εξεπλάγην με την είδηση, δεδομένου του οικογενειακού ιστορικού. Το σοκ όμως ήταν τεράστιο όταν έμαθα ότι τα συμπτώματα είχαν εμφανιστεί 2-3 χρόνια πριν και κανείς δεν ήξερε τίποτα. Εκείνη επέλεξε να το κρύψει, όχι τόσο από άγνοια, αφού είχε φροντίσει τη μητέρα της όταν ήταν άρρωστη, όσο επειδή δεν ένιωθε πόνο και επειδή δεν ήθελε να επωμιστεί η δική της οικογένεια ''το βάρος'' (κλασική Ελληνίδα μάνα/γιαγιά).
.jpg)
Κάτι τέτοιες στιγμές είναι που σκέφτεσαι ότι πρέπει να φανείς δυνατός και να στηρίξεις τους άλλους. Να αφήσεις πίσω σου τον όποιο θυμό ένιωσες για τον παραλογισμό της σκέψης που οδήγησε σ’ αυτή την κατάσταση και να προσφέρεις όσα μπορείς. Μένοντας σε διαφορετική πόλη, είχα την ευκαιρία να συνειδητοποιήσω την κατάσταση (όσο μπορεί να συνειδητοποιήσει κανείς κάτι τέτοιο) μέχρι να έρθει η ώρα να την δω για πρώτη φορά μετά την είδηση. Δεν μπόρεσα όμως να αποφύγω εκείνο το τρομακτικό μούδιασμα όταν σκέφτηκα ότι από δω και πέρα θα ζούμε με το φόβο πως κάθε στιγμή που τη βλέπουμε μπορεί να είναι και η τελευταία. Όσο δύσκολη όμως κι αν θεωρείται η ώρα της ανακοίνωσης, δεν συγκρίνεται με αυτή των εξετάσεων. Ξαφνικά, οι γιατροί, που τους επισκεπτόμουν για εξετάσεις ρουτίνας, γίνονται πιθανοί μαντατοφόροι και ο χρόνος της αναμονής στα νοσοκομεία περνάει βασανιστικά αργά.
Προσφέρθηκα να βοηθήσω όσο μπορούσα σε αυτή τη φάση των εξετάσεων προσπαθώντας κυρίως να ελαφρύνω τη μαμά και να κάνω τη γιαγιά να ξεχνιέται. Τον πρώτο καιρό, το κλίμα ήταν αρκετά βαρύ. Όντας σε μια αμυντική προσπάθεια, η ψυχολογία μου έδειχνε να μην επηρεάζεται απ’ τις εξελίξεις, παρά τις αρχικές μου ανησυχίες ότι θα μου είναι πολύ δύσκολο. Καθόμουν στις αίθουσες αναμονής και χάζευα τον χώρο και τον κόσμο λες και δεν με άγγιζε το θέμα, σαν να μην ήταν η δική μου γιαγιά άρρωστη. Πολλές φορές η στάση μου αυτή άγγιζε το γελοίο, αφού δε δίσταζα να περιμένω το γιατρό τρώγοντας (ακόμη και το τοστ που είχα φέρει για τη γιαγιά). Καθώς δεν συνηθίζω να είμαι αναίσθητη, ειδικά σε σοβαρές καταστάσεις, απέδωσα την όλη μου στάση σε μια προσπάθεια να μη με πάρει από κάτω και δεν το ανέλυσα περισσότερο.
Μία απ’ αυτές τις ατελείωτες αναμονές ήταν στο Ειδικό Αντικαρκινικό Νοσοκομείο ''Μεταξά'' στον Πειραιά. Καθόμουν έξω απ’ την αίθουσα εξέτασης και περίμενα μαζί με τη μαμά και τη γιαγιά. Κάποια στιγμή την προσοχή μου τράβηξε μια κυρία που μου φάνηκε γνώριμη. Ήταν απ’ το νησί μου και η μητέρα μου τη χαιρέτησε. Μαζί της ήταν μια άλλη κυρία που μου ήταν άγνωστη. Φαινόταν ότι περίμεναν κι εκείνες την ίδια εξέταση μ’ εμάς αλλά δεν έδωσα βάση στο ποια απ’ τις δύο αφορούσε. Στο διάδρομο κάθονταν κι άλλες κυρίες, μέσης και μεγάλης ηλικίας, προφανώς με το ίδιο πρόβλημα. Έπιασαν την κουβέντα και έτσι όπως μοιράζονταν τις προσωπικές τους εμπειρίες, για λίγο ξέχασα για ποιο λόγο βρισκόμουν εκεί, για ποιο λόγο βρίσκονταν όλες τους εκεί. Έμοιαζε σαν να συζητούν για ένα οποιοδήποτε ιατρικό θέμα κι όχι για ένα τόσο σοβαρό, πιθανόν έχοντας αποδεχτεί την κατάσταση αλλά κυρίως επειδή όλες είχαν εμπειρίες πάνω στο ίδιο θέμα. Άκουσα τις ιστορίες τους αλλά περισσότερο με σόκαρε εκείνη μιας σχετικά νέας γυναίκας η οποία είχε αρρωστήσει από ιατρική αμέλεια, καθώς ο γιατρός δεν έδωσε τη δέουσα προσοχή στις ενδείξεις που υπήρχαν. Θύμωσα για λογαριασμό της. 7 χρόνια μετά ακόμα θυμάμαι εκείνη τη σκηνή, σαν να ήταν χτες.
Πάντα είχα έναν φόβο για τους γιατρούς. Απέφευγα τις εξετάσεις όταν δεν ήταν απαραίτητες. Όμως, μετά από εκείνη τη μέρα στο νοσοκομείο, ζήτησα η ίδια να κάνω όλες τις πιθανές εξετάσεις. Το γεγονός ότι είχα ένα αρκετά πλούσιο οικογενειακό ιστορικό με είχε τρομάξει, ειδικά όταν αποδείχτηκε ότι δεν προσπέρασε μια γενιά (αυτή της γιαγιάς μου) όπως νομίζαμε. Αυτό που μάθαμε εκείνη τη μέρα ήταν για άλλη μια φορά το προχωρημένο στάδιο της κατάστασης, με το οποίο εξακολουθούσα να αποφεύγω οποιαδήποτε οπτική επαφή. Ήδη αντιμετώπιζα τη γιαγιά μου διαφορετικά, δεν ήθελα να έχω στο μυαλό μου την εικόνα μεταλλαγμένων κυττάρων όταν την σκεφτόμουν και σ’ αυτό επέμενε και η μητέρα μου.
Καθώς ετοιμαζόμασταν να φύγουμε, είδαμε τη μία απ’ τις δύο Συριανές κυρίες (εκείνη που δεν ήξερα) να βγαίνει κλαίγοντας. Η μαμά πήγε να ρωτήσει τι συνέβη: είχε διαγνωστεί κι εκείνη με καρκίνο. Μετά από μια σύντομη κουβέντα, εμείς φύγαμε. Την επόμενη μέρα μάθαμε ότι @υτ0κτ0νησε. Συνειδητοποίησα ότι ήμουν απ’ τους τελευταίους ανθρώπους που την είχαν δει και η υπενθύμιση του ότι ''τη μια είμαστε, την άλλη δεν είμαστε'' με κατατρόμαξε. Αμέσως το μυαλό μου πήγε σε εκείνους που έμειναν πίσω, την οικογένειά της που θα μάθαινε από το τηλέφωνο την είδηση, που δε θα την ξαναέβλεπε πια. Όλα ξαφνικά έγιναν πολύ πιο έντονα στο 21χρονο μυαλό μου.
Η αγωνία μας συνεχίστηκε με επισκέψεις σε γιατρούς και εξετάσεις. Το κλίμα όμως ήταν διαφορετικό. Σαν να το είχαμε αποδεχτεί και πορευόμασταν μ’ αυτό, παρόλο που η εσπευσμένη μετακόμιση της γιαγιάς στο σπίτι και τα συχνά ταξίδια στην Αθήνα, δεν μας άφηναν να ξεχάσουμε ότι κάτι έχει αλλάξει.
Παρόλο που κοντεύει ένας χρόνος από τότε, η γιαγιά μου ζει, χωρίς πόνο, παρά τη μεγάλη ηλικία της και το προχωρημένο της κατάστασης. Η ζωή στάθηκε γενναιόδωρη μαζί της ενώ την ίδια ώρα ο καρκίνος παίρνει ανθρώπους όλων των ηλικιών.
Παλιότερη φωτογραφία από την καθιερωμένη φωταγώγηση του Δημαρχιακού Μεγάρου της Σύρου
σε ροζ χρώμα για την 25η Οκτωβρίου, Παγκόσμια Ημέρα κατά του καρκίνου του μαστού.
Update: Ένα χρόνο μετά τη συγγραφή του κειμένου, η γιαγιά μας έφυγε από τη ζωή. ''Πρόλαβε'' και έφυγε 1 μήνα πριν την πανδημία και την καραντίνα, με την ελάχιστη δυνατή ταλαιπωρία δεδομένης της υγείας της, στο σπίτι, με εμάς γύρω της. Αυτή η σκέψη ελαφραίνει τον πόνο, όσο μπορεί να ελαφρύνει ο πόνος ενός τέτοιου αποχωρισμού.
Επέλεξα συνειδητά το ρήμα ''πρόλαβε'' γιατί περί αυτού πρόκειται. Η σκέψη και μόνο να ζούμε τον φόβο του ιού και του αγνώστου γενικότερα σε συνδυασμό με την ήδη βεβαρημένη υγεία της γιαγιάς με κάνει να λέω και να ξαναλέω ότι ήταν απίστευτα τυχερή μες την ατυχία της. Κι εμείς μαζί της. Ήδη μέχρι εκείνη τη μέρα, υπήρξαν πολλές φορές που μπήκα στο δωμάτιό της να ελέγξω αν αναπνέει. Παρόλο που, όπως προανέφερα, ήμουν αρκετά ψύχραιμη, υπήρχαν φορές που όταν μέναμε οι δυο μας, την έλεγχα σαν να είχα δίπλα μου ένα μικρό παιδί. Ο μεγαλύτερός μου φόβος ήταν μην πάθει κάτι και δεν το καταλάβω εγκαίρως.
Όλα αυτά δεν τα έγραψα για να σας μαυρίσω την καρδιά ούτε γιατί ήταν κάποια ιδιαίτερα αξιοσημείωτη εμπειρία (ίσα ίσα ήταν και αρκετά ανώδυνη συγκριτικά με το πώς θα μπορούσε να είναι). Τόσες και τόσες ιστορίες ακούμε καθημερινά. Δε θα μιλήσω για τη μοίρα και τα γραμμένα της. Θέλω να εστιάσω σε αυτό που έχει σημασία: την ΠΡΟΛΗΨΗ. Ειδικά στην περίπτωση της κληρονομικότητας, η αμέλεια μοιάζει με @υτ0κτ0νί@. Αλλά ακόμα κι όταν δεν υπάρχει ιστορικό, τα ποσοστά θανάτων θα έπρεπε να είναι αρκετά για να πείσουν τον κόσμο να ψάξει και όποτε είναι δυνατό να προλάβει.
Ακούω συχνά για περιπτώσεις ανθρώπων, ζωντανές αποδείξεις του μεγαλείου της ανθρώπινης ελπίδας, και τους θαυμάζω. Ξέρω ότι εγώ στη θέση τους ίσως να μην είχα τόσο θάρρος. Γιατί θάρρος χρειάζεται σε τέτοιες καταστάσεις, συνδυασμένο με προνοητικότητα, ελπίδα και αγάπη για τη ζωή!
Κάθε χρόνο τέτοια εποχή γίνονται διάφορες δράσεις ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης. Αναζητήστε της, ενημερωθείτε και ενημερώστε και τα παιδιά σας για τη σημασία της πρόληψης γενικότερα (καλό είναι ο τρόπος ενημέρωσης να προσαρμοστεί στην ηλικία του παιδιού καθώς ο φόβος του θανάτου είναι κάτι που, όπως όλοι ξέρουμε πολύ καλά, μπορεί να στιγματίσει ένα παιδί). Αφήνω εδώ ένα τέτοιο ενημερωτικό σποτάκι που μου είχε κάνει εντύπωση.
Παρόλο που το σχόλιο του γιατρού μού προκάλεσε ανάμεικτα συναισθήματα, με έβαλε σε σκέψεις: άραγε ο καρκίνος του μαστού αφορά και τους άντρες; Και η απάντηση είναι ναι. Υπάρχει καρκίνος του μαστού και στους άντρες, απλώς είναι πολύ σπάνιος και εμφανίζεται συχνότερα σε ηλικίες μεταξύ 50 έως 75 ετών.
Τo sum up (που λένε και στο χωριό μου), εξεταστείτε ΌΛΟΙ.
