Πώς ένα νησί μπορεί να διδάξει τη δημοκρατία | Νινέτα Πλυτά

                                

Σήμερα (21/10/2026) η Σύρος έδωσε για άλλη μια φορά το παρών, συμμετέχοντας στις πανελλαδικές εκπαιδευτικές πορείες με τους φοιτητές και τις φοιτήτριες του Τμήματος Μηχανικών Σχεδίασης Προϊόντων και Συστημάτων (ΤΜΠΣ) να ανοίγουν την πορεία, με τους μαθητές και τις μαθήτριες των Γυμνασίων και Λυκείων της Σύρου να ακολουθούν και με τους εκπαιδευτικούς να κλείνουν την πορεία. Η πορεία ξεκίνησε από την πλατεία Μιαούλη, όπου ακούστηκαν κάποιοι λόγοι, συνεχίστηκε σε ένα μέρος του παραλιακού μετώπου (από το άγαλμα της Νίκης μέχρι το Ξενοδοχείο Ερμής) προς την Θυμάτων Σπερχειού με τερματισμό την πλατεία Μιαούλη. Η πορεία ήταν ήρεμη, με συνθήματα αλλά χωρίς επεισόδια.

Η σημερινή μέρα με πήγε πίσω στην πρώτη μου συμμετοχή σε πορεία, την οποία αφηγούμαι συχνά σε νεότερους: ήμουν στη Β' Λυκείου σε μια παρόμοια περίοδο. Ψηφιζόταν κάποιο σημαντικό εκπαιδευτικό νομοσχέδιο και κατέβηκα για πρώτη φορά με τους συμμαθητές μου σε πορεία. Τότε είδα για πρώτη φορά τι σημαίνει ειρηνική πορεία, ακριβώς όπως σήμερα: αστυνομία να ανοίγει τον δρόμο και να διευκολύνει τη διέλευση της πορείας αλλά και των οχημάτων (για όποιον δεν γνωρίζει, στη Σύρο ο κεντρικός δρόμος είναι ένας οπότε για να κατέβεις με όχημα στο κέντρο θα έπρεπε αναγκαστικά να περάσεις από τους ίδιους δρόμους που θα περνούσε και η πορεία). Αυτή η εικόνα έμεινε χαραγμένη στη μνήμη μου και με ακολουθούσε στα φοιτητικά χρόνια στην Αθήνα, όταν δεν συζητούσα καν να κατέβω σε πορεία με αυτά που έβλεπα να συμβαίνουν.

         

Σήμερα, 12 χρόνια μετά την πρώτη μου μαθητική πορεία, συμμετείχα πλέον ως εκπαιδευτικός, πολύ περήφανη για το νησί μου:

• που διεκδικεί χωρίς φασαρίες,
• που διδάσκει στους νέους τη δημοκρατία μέσα από τη συμμετοχή στα κοινά, χωρίς τον φόβο των επεισοδίων
• που διατηρεί ακόμα κάποιες καλές συνήθειες.

Σήμερα δείξαμε στους νέους ότι το να υπερασπίζεσαι τα δικαιώματά σου είναι πολιτικό δικαίωμα και υποχρέωση όλων μας, ανεξαρτήτως κομματικών πεποιθήσεων. 

Με αφορμή και τα επεισόδια που διαδραματίζονται σε όλη την Ευρώπη και προβάλλονται στο διαδίκτυο, θα ήθελα να πω τα εξής:

• πάντα θα υπάρχουν αυτοί που θα βρουν την ευκαιρία να δημιουργήσουν πρόβλημα: να βανδαλίσουν, να ξεσπάσουν τον θυμό και την θλίψη τους, να υλοποιήσουν προτροπές άλλων, να ωφεληθούν οικονομικά/πολιτικά/κοινωνικά από τις διαμαρτυρίες των πολλών.

• πάντα θα υπάρχουν κι αυτοί που θα ιδιοποιηθούν και θα παρουσιάσουν σαν δικά τους όσα κερδήθηκαν από τους πολλούς, ακόμα κι αν οι ίδιοι δεν συμμετείχαν ενεργά (άλλωστε όταν διεκδικείς κάτι, το κάνεις για όλους, όχι μόνο για σένα).

Πάντα όμως θα υπάρχουν κι αυτοί οι πολλοί που θα βγουν στον δρόμο για να υπερασπιστούν τα πιστεύω και τις αξίες τους. Και θεωρώ η Σύρος, με τους ήρεμους τόνους και τους μικρούς αριθμούς της, μας έδωσε την ευκαιρία να αποδείξουμε στους νέους ότι τίποτα δεν κερδίζετε χωρίς προσπάθεια, είτε αυτό είναι ένας βαθμός σε ένα διαγώνισμα είτε μικρότερος αριθμός μαθητών/τριών ανά τμήμα. Όσα διδάσκονται στο σχολείο μέσα από σχεδιαγράμματα στην Έκθεση και δράσεις στις Παγκόσμιες Ημέρες, τα έζησαν σήμερα (βιωματική μάθηση δεν θέλουμε;). 

Θα κλείσω λέγοντας ότι δεν είναι σωστό να κρίνουμε όσους επιλέγουν να μην συμμετέχουν σε διαδηλώσεις και πορείες. Είναι δικαίωμα του καθενός να πράξει όπως του ταιριάζει. Άλλωστε, η δημοκρατία δε διδάσκεται μόνο μέσα από συμμετοχή σε πορείες και καταλήψεις, αυτά είναι ένας τρόπος. Υπάρχουν πολλοί ακόμα, πιο καθημερινοί θα έλεγα. Μπορεί εκείνος που θα κατηγορήσουμε ότι δεν ήθελε να χάσει το μεροκάματό του, να παρέχει εθελοντικές υπηρεσίες. Μπορεί εκείνος που έμεινε στην τάξη, να αφιέρωσε τη διδασκαλία του σε ένα κοινωνικό θέμα, το οποίο θα συμβάλλει στη διαμόρφωση μελλοντικών, κριτικά σκεπτόμενων πολιτών. Μπορεί εκείνος που επέλεξε να μην απεργήσει, να σκέφτηκε τους μαθητές και τις μαθήτριες που δεν έχουν την οικονομική δυνατότητα για φροντιστήριο και θα μείνουν πίσω στην ύλη. Χίλια δυο πράγματα μπορεί. Ας μη βγάζουμε λοιπόν βιαστικά συμπεράσματα για το ποιόν του καθενός με κριτήριο αν πήγε ή όχι σε μια πορεία, αν έκανε ή όχι απεργία. Άλλωστε, η δημοκρατία είναι στάση ζωής, δεν κρύβεται.