Τρίτη, 14 Αυγούστου 2018

Αποσπάσματα | Ελεύθερο Πνεύμα | Γιώργος Θεοτοκάς



[…] Θέλω να αποφύγω μια παρεξήγηση που τη βλέπω να έρχεται. Δεν λέω: η τέχνη για την τέχνη. Τουναντίο, πιστεύω πως η τέχνη γίνεται για τους άλλους, πως ο ποιητής δημιουργεί για να δοθεί. Αλλιώς δεν θα είχε νόημα η δημοσίευση, εξόν βέβαια από το κερδοσκοπικό νόημά της, μα εδώ συζητούμε για τους δημιουργούς κι όχι για τους καλλιτεχνικούς βιομηχάνους. Η τέχνη είναι μια προσφορά. Χαρίζει στους άλλους ό,τι πολυτιμότερο έχει ο δημιουργός μέσα του, τους βοηθεί να γνωρίσουν καλύτερα τον εαυτό τους, τους κάνει να συναισθανθούν την αξία της ζωής, τους εξυψώνει. Ίσως η διάθεση αυτή του ποιητή να δοθεί, κατά βάθος δεν είναι άλλο τίποτα παρά μια ανάγκη να αγαπηθεί όσο το δυνατόν πληρέστερα και βαθύτερα, μια ανάγκη του έρωτα ασυγκρίτως πιο εντατική παρά στους κοινούς ανθρώπους. Γιατί ο ποιητής δεν δίνεται μονάχα σ’ ένα ορισμένο πλάσμα αλλά στην απέραντη και άγνωστη ανθρώπινη μάζα, και σ’ εκείνους που δεν γεννήθηκαν ακόμα, κι η μεγαλύτερη λαχτάρα της ζωής του (αυτή η διαβολική διάθεση που τη λένε φιλοδοξία) είναι να εξακολουθήσει να δίνεται μετά το θάνατό του. Σκοπός κοινωνικός, αν θέλετε, γιατί αυτή η ανώνυμη μάζα αποτελεί μια κοινωνία, και μπορεί να πει κανείς ότι ο ποιητής δίνεται στην κοινωνία. Εκείνο που αρνούμαι είναι η κοινωνική αντίληψη της τέχνης με την τρέχουσα έννοια αυτής της λέξης κοινωνική. Δεν μπορώ να θέσω κοινωνικούς ωφελιμιστικούς σκοπούς σ’ αυτό το ξεχείλισμα εσωτερικών δυνάμεων που κάνει την αληθινή δημιουργία. Και δεν μπορώ να υποτάξω σε εξωτερικές κοινωνικές συνθήκες το Δαιμόνιο, που είναι Δαιμόνιο γιατί δεν υποτάσσεται σε τίποτα, γιατί αναγνωρίζει μονάχα τη δική του λογική και υπακούει μονάχα στο δικό του νόμο. […]



Σημείωση: Ο Γιώργος Θεοτοκάς, που γεννιέται σαν σήμερα, έγραψε το "Ελεύθερο Πνεύμα" (1929) σε ηλικία 24 ετών. Όλο το έργο αποτέλεσε το "πνευματικό μανιφέστο" της γνωστής γενιάς του '30. Δημοσιεύτηκε σε μία εποχή εθνικής αναζήτησης, έπειτα από μεγάλες πνευματικές και υλικές καταστροφές. Υποδεικνύει την ανάγκη μιας αφύπνισης-ανόρθωσης ως πρώτιστο έργο της νέας ελληνικής γενιάς όχι μόνο για τον εαυτό της, αλλά και για την Ευρώπη. Άσκησε μεγάλη επιρροή σ' αυτό το κομμάτι όλη του η λογοτεχνική γενιά. Έκτοτε, δημιουργήθηκε μία "ελληνικότητα", που δεν είναι ξεκάθαρο αν την έχουμε αποβάλλει.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου